Thoát nghiện game

Một dự án từ Khu thoát nghiện.

Tải tệp EPUB

Cuốn sách này là phiên bản viết lại của cuốn sách Allen Carr's EasyWay to Smoking cho game, hoàn toàn miễn phí và mã nguồn mở, phát hành dưới giấy phép CC-BY-SA. Khả năng thành công của phương pháp này phụ thuộc vào việc bạn:

KHÔNG BỎ QUA CHƯƠNG

Khi mở khoá mật mã, bạn sẽ cần phải nhập số theo đúng thứ tự. Với cơn nghiện thì điều đó cũng tương tự. Phương pháp trong cuốn sách này hoạt động hoàn toàn khác so với những phương pháp mà bạn đã thử, và cũng chính là phương pháp duy nhất thực sự hiệu quả.

Nhắc nhỏ

Nếu bạn đang nghĩ rằng cuốn sách này sẽ cố “dọa” bạn bỏ game bằng cách liệt kê các hậu quả như: giảm trí nhớ, suy giảm khả năng tập trung, nghiện dopamine, thất bại trong học tập hay sự nghiệp, hoặc bằng cách mắng mỏ rằng chơi game là vô bổ, độc hại và bạn là người yếu kém, thiếu ý chí, thì bạn sẽ chỉ thất vọng. Những cách đó chưa bao giờ giúp tôi thoát khỏi nghiện game. Và nếu chúng thực sự hiệu quả với bạn, thì bạn đã bỏ được game từ lâu rồi.

Những phương pháp phổ biến để “cai game” thường xoay quanh ý chí và kiểm soát: giới hạn giờ chơi, chỉ chơi vào cuối tuần, giảm dần thời gian, dùng ứng dụng chặn game, hoặc thay thế bằng một thú vui khác. Bên cạnh đó là vô số bài viết, nghiên cứu về dopamine, não bộ, cơ chế phần thưởng. Nhiều người hiểu rất rõ tác hại của game, nhưng vẫn tiếp tục chơi. Không phải vì họ ngu ngốc, mà vì những thông tin đó không chạm tới lý do thực sự khiến họ chơi game. Biến game thành “trái cấm” chưa bao giờ là cách để thoát nghiện.

Phương pháp được trình bày trong cuốn sách này đi theo một hướng hoàn toàn khác. Một số điều bạn sắp đọc có thể nghe rất khó tin. Nhưng khi bạn đọc xong, bạn sẽ không chỉ tin chúng, mà còn tự hỏi tại sao trước đây mình lại chấp nhận những quan niệm ngược lại một cách hiển nhiên đến vậy.

Có một hiểu lầm rất phổ biến rằng chúng ta chọn chơi game. Người nghiện game “chọn” chơi game giống như người nghiện rượu “chọn” trở thành người nghiện rượu. Đúng là chúng ta bật máy tính, mở điện thoại, đăng nhập vào game. Nhưng câu hỏi là: tại sao chúng ta không dừng lại được?

Hãy dừng lại một chút và tự hỏi: Bạn đã bao giờ đưa ra một quyết định rõ ràng rằng bạn cần game để thư giãn chưa? Bạn đã bao giờ chủ động quyết định rằng: “Từ giờ trở đi, tôi sẽ không thể tận hưởng buổi tối nếu không chơi game”? Hay rằng bạn không thể tập trung học tập, làm việc, hay xử lý căng thẳng nếu thiếu game? Ở thời điểm nào trong đời bạn quyết định rằng game phải là một phần vĩnh viễn của cuộc sống mình, đến mức chỉ nghĩ đến việc không chơi cũng đã thấy bồn chồn, trống rỗng, thậm chí hoảng sợ?

Giống như tất cả những người nghiện game khác, bạn đã rơi vào một cái bẫy được thiết kế rất tinh vi. Không có một ai trên thế giới này, dù là người chơi game hay không, lại mong con mình phải dựa vào game để cảm thấy ổn. Hầu hết những người nghiện game đều ước rằng họ không còn chơi nữa. Rõ ràng là vậy: chẳng ai cần game để sống, để đối phó với căng thẳng, hay để tận hưởng cuộc đời – trước khi họ bị nghiện.

Vậy mà tất cả những người nghiện game vẫn tiếp tục chơi. Không ai ép bạn phải bật game lên. Dù bạn có thừa nhận hay không, thì chính bạn là người nhấn nút “chơi”.

Điều duy nhất khiến chúng ta không thể thoát khỏi nghiện game là NỖI SỢ.

Nỗi sợ rằng nếu bỏ game, bạn sẽ phải trải qua một giai đoạn dài đằng đẵng của thiếu thốn, trống rỗng, bứt rứt và khao khát không thể chịu nổi. Sợ rằng những buổi tối rảnh rỗi sẽ trở thành cực hình. Sợ rằng trước kỳ thi hay deadline, bạn sẽ không thể chịu được áp lực nếu không có game. Sợ rằng bạn sẽ không thể tập trung, không thể xả stress, không thể “là chính mình” nếu thiếu game. Sợ rằng tính cách bạn sẽ thay đổi.

Nhưng trên tất cả là nỗi sợ quen thuộc nhất: “Đã nghiện rồi thì không bao giờ thoát ra được.” Rằng bạn sẽ phải sống phần còn lại của cuộc đời trong tình trạng giằng co, thèm muốn, kiềm chế. Nếu bạn từng thử các phương pháp dựa trên ý chí và đã nếm đủ sự khổ sở của chúng, thì nỗi sợ này không chỉ tồn tại — bạn tin rằng nó là sự thật.

Nếu lúc này bạn đang lo lắng, hoảng hốt, hoặc cảm thấy đây chưa phải thời điểm thích hợp để bỏ game, hãy hiểu rõ một điều: cảm giác hoảng sợ đó không hề giảm đi khi bạn chơi game. Chính game là thứ đã tạo ra và nuôi dưỡng nỗi sợ này. Bạn không cố tình rơi vào bẫy game, nhưng giống như mọi cái bẫy khác, nó được thiết kế để giữ bạn ở lại mãi mãi.

Hãy tự hỏi: lần đầu bạn chơi game, bạn có quyết định rằng mình sẽ tiếp tục chơi cho đến hết đời không? Vậy khi nào bạn sẽ dừng? Ngày mai? Năm sau? Đừng tự lừa mình. Cái bẫy này được thiết kế để bạn không bao giờ tự dừng lại. Đó là lý do vì sao rất ít người “tự nhiên” bỏ được game khi vẫn còn tin vào nó.

Cảnh báo

Giống như nghịch lý con gà và quả trứng: Tất cả người nghiện game đều muốn bỏ, và tất cả người nghiện game đều có thể bỏ một cách dễ dàng. Thứ duy nhất giữ họ lại là nỗi sợ. Thành quả lớn nhất của cuốn sách này là loại bỏ nỗi sợ đó. Nhưng bạn sẽ không thể làm được điều đó nếu chưa đọc xong cuốn sách.

Ngược lại, nỗi sợ của bạn có thể tăng lên trong quá trình đọc. Điều này có thể khiến bạn muốn dừng lại. Đó không phải là dấu hiệu thất bại, mà là dấu hiệu bạn đang chạm đúng vào cốt lõi của cái bẫy.

Bạn không tự chọn nghiện game. Nhưng hãy rõ ràng một điều: bạn sẽ không thoát khỏi nó nếu không đưa ra quyết định dứt khoát để làm vậy. Có thể bạn đang căng thẳng, do dự, hoặc e ngại chính ý nghĩ “bỏ game”. Dù thế nào đi nữa, hãy nhớ điều này: BẠN KHÔNG MẤT GÌ CẢ.

Nếu đọc xong cuốn sách này mà bạn vẫn muốn tiếp tục chơi game, không có gì ngăn bạn làm vậy. Bạn không cần giảm giờ chơi, cũng không cần dừng lại trong lúc đọc sách này.

Nhưng có một tin tốt. Cảm giác tự do khi thoát khỏi nghiện game giống như cảm giác một người tù bước ra khỏi nhà giam sau nhiều năm. Không phải là hưng phấn điên cuồng, mà là sự nhẹ nhõm sâu sắc: không còn bị lừa nữa. Đến cuối cuốn sách, đó sẽ là cảm giác của bạn.

Cuối cùng…

Ai cũng có thể thấy việc thoát khỏi nghiện game là dễ dàng — kể cả bạn. Điều duy nhất bạn cần làm là đọc phần còn lại của cuốn sách với một thái độ cởi mở. Bạn càng hiểu rõ, việc thoát ra càng đơn giản. Ngay cả khi bạn chưa hiểu hoàn toàn, chỉ cần đọc đúng cách, bạn vẫn sẽ thấy nó dễ hơn bạn tưởng rất nhiều.

Quan trọng nhất: bạn sẽ không phải sống một cuộc đời thiếu thốn hay phải “chịu đựng” vì không chơi game. Đến cuối cuốn sách, điều duy nhất khiến bạn thấy khó hiểu là: vì sao mình lại từng chơi game lâu đến thế.

Chỉ có hai lý do khiến phương pháp này thất bại:

1. Không làm đúng theo hướng dẫn. Một số người khó chịu vì cuốn sách này tỏ ra “cứng rắn” khi yêu cầu không giảm dần, không kiểm soát, không dùng biện pháp thay thế. Đúng là có người bỏ game nhờ những cách đó — nhưng họ thành công bất chấp những cách đó, không phải nhờ chúng. Cái bẫy này có một ổ khóa, và dãy số mở khóa nằm trong cuốn sách này. Nhưng bạn phải xoay đúng thứ tự. Nghĩa là: đọc tuần tự, không bỏ chương.

2. Không hiểu nội dung. Đừng coi bất cứ điều gì là hiển nhiên. Hãy đặt câu hỏi với không chỉ những gì bạn được dạy về game, mà cả những gì bạn tự tin rằng mình “biết chắc”.

Nếu bạn nghĩ chơi game chỉ là một thói quen, hãy tự hỏi: vì sao những thói quen khác — thậm chí dễ chịu hơn — lại dễ bỏ, còn một “thói quen” khiến bạn mệt mỏi, tốn thời gian, hao năng lượng thì lại khó bỏ đến vậy? Nếu bạn nghĩ mình thực sự thích game, hãy tự hỏi: vì sao có rất nhiều thứ khác thú vị hơn mà bạn có thể làm hoặc không làm đều được, nhưng với game thì lại cảm thấy phải chơi?

Cuốn sách này sẽ chỉ cho bạn thấy việc thoát khỏi nghiện game có thể dễ dàng và nhẹ nhàng đến mức nào. Với nhiều người, đây là một trong những chiến thắng lớn nhất của họ — không phải vì họ trở nên mạnh mẽ hơn, mà vì họ không còn bị lừa nữa.

HÃY NHỚ: KHÔNG BỎ QUA CHƯƠNG.

Mẹo đọc và ghi chú cuối cùng

Đừng đọc cuốn sách này như một cuốn sách bình thường. Nó ngắn, và bạn có thể đọc xong trong vài giờ. Việc đọc chậm, đọc lại, và suy ngẫm sẽ giúp bạn nhìn rõ hơn cách cái bẫy này đã vận hành trong bạn.

Nhắc lại là: KHÔNG BỎ QUA CHƯƠNG