Khoảnh khắc bừng tỉnh

Thông thường, trong khoảng vài tuần sau khi chấm dứt cờ bạc, người đã dừng lại sẽ trải nghiệm một khoảnh khắc bừng tỉnh. Thế giới xung quanh dường như sáng rõ hơn, và đó là lúc sự tẩy não thực sự chấm dứt. Thay vì phải gồng mình nhắc nhở rằng mình “không được chơi nữa”, bạn đột nhiên nhận ra rằng sợi dây ràng buộc cuối cùng đã đứt. Bạn thấy rõ rằng mình có thể sống, làm việc, chịu áp lực và tận hưởng cuộc sống mà không cần đến cờ bạc. Từ thời điểm này, cách nhìn của bạn đối với những người còn mắc kẹt trong vòng xoáy đặt cược thường chuyển thành sự thương hại chứ không còn là ghen tị hay thèm muốn.

Những người cố dừng cờ bạc bằng ý chí hiếm khi trải nghiệm khoảnh khắc này. Dù họ có thể vui mừng vì đã “kiêng” được một thời gian, họ vẫn giữ trong đầu niềm tin rằng mình đang phải hy sinh một thứ gì đó có giá trị. Nghiện càng nặng, khoảnh khắc bừng tỉnh này càng có sức nặng, và khi nó xuất hiện, cảm giác đó có thể theo bạn rất lâu. Cuộc sống vốn có nhiều niềm vui, nhưng khi còn nghiện, những niềm vui đó luôn bị bóp méo. Cảm giác nhẹ nhõm khi nhận ra rằng mình không còn cần cờ bạc nữa là một trạng thái rất riêng. Với nhiều người, đây là một trong những mốc rõ ràng nhất của đời họ. Thực tế, khoảnh khắc này không nhất thiết phải đợi đến vài tuần; đôi khi nó đến chỉ sau vài ngày kể từ khi dừng lại.

Với một số người, khoảnh khắc đó thậm chí xuất hiện ngay trước lần đặt cược cuối cùng. Không hiếm trường hợp người đọc còn chưa đi hết quá trình tự soi chiếu đã tự nói với mình: “Tôi hiểu rồi. Tôi biết chắc rằng mình sẽ không bao giờ cần cờ bạc nữa.” Điều này xảy ra khi sự hiểu biết về bản chất của nghiện đã đủ sâu. Khi nhận thức thay đổi, ham muốn tự sụp đổ mà không cần đến sự cưỡng ép.

Người ta thường nghe rằng phải mất vài ngày để những triệu chứng thiếu hụt rõ rệt lắng xuống, và khoảng vài tuần để một người hoàn toàn “tự do”. Những mốc thời gian này, dù được đúc kết từ kinh nghiệm, lại dễ gây ra hai vấn đề. Thứ nhất, chúng gieo vào đầu người ta ý nghĩ rằng họ chắc chắn sẽ phải chịu đựng một giai đoạn khó khăn kéo dài. Thứ hai, người dừng cờ bạc có thể bắt đầu chờ đợi một phần thưởng lớn vào cuối mốc đó, như thể khoảnh khắc bừng tỉnh là thứ phải được “đạt tới” sau khi chịu đựng đủ lâu.

Thực tế thường không vận hành theo cách đó. Có người trải qua vài ngày hay vài tuần khá êm, rồi sau đó lại gặp những ngày tồi tệ vốn là điều không thể tránh khỏi trong cuộc sống, hoàn toàn không liên quan gì đến cờ bạc. Khi đã trót gắn hy vọng vào một khoảnh khắc cụ thể, họ dễ thất vọng và nghi ngờ chính quyết định của mình. Sự tự tin mong manh vừa hình thành có thể bị lung lay. Ngược lại, nếu không bám vào những mốc cứng nhắc, người ta có thể nhận ra rằng sự tự do không phải là một sự kiện đột ngột, mà là một trạng thái dần trở nên hiển nhiên.

Những mốc vài ngày hay vài tuần không phải là con số tuyệt đối, mà là kết quả quan sát lặp đi lặp lại. Sau vài ngày không chơi, cơn nghiện thường không còn chiếm trọn tâm trí. Chính trong giai đoạn này, nhiều người bất ngờ trải nghiệm khoảnh khắc bừng tỉnh, đặc biệt là khi rơi vào những tình huống từng được xem là “không thể chịu nổi nếu thiếu cờ bạc”: áp lực công việc, giao tiếp xã hội, hay những khoảng trống thời gian. Đột nhiên, họ nhận ra rằng mình không chỉ đối phó được, mà thậm chí còn không hề nghĩ đến chuyện đặt cược. Từ đó trở đi, mọi thứ thường trở nên nhẹ nhàng hơn. Đây là lúc người ta biết rằng mình đã thực sự thoát ra.

Kinh nghiệm của nhiều người cho thấy khoảng vài tuần là thời điểm dễ xảy ra trượt ngã nhất đối với những ai vẫn còn dựa vào ý chí. Lý do rất quen thuộc: họ cảm thấy mình đã “hết thèm”, và nảy sinh ý định kiểm tra xem điều đó có đúng không. Một lần đặt cược thử diễn ra. Cảm giác lúc đó có thể nhạt nhẽo hoặc kỳ lạ, khiến họ tin rằng mình đã kiểm soát được. Nhưng chính hành động đó đã bôi trơn lại con đường lệ thuộc trong não bộ bằng một liều kích thích mới, thứ mà cơ thể đã thiếu suốt thời gian qua. Khi hiệu ứng đó giảm xuống, một giọng nói quen thuộc xuất hiện: “Mày chưa thoát đâu, mày lại muốn nữa rồi.”

Có thể lần đó họ chưa quay lại ngay, vì không muốn tái nghiện. Họ lại vượt qua được một quãng “an toàn”. Nhưng đến lần cám dỗ tiếp theo, suy nghĩ cũ quay lại: “Lần trước mình đâu có sao, thêm một lần nữa chắc cũng ổn.” Và thế là con dốc trơn trượt mở ra lần nữa.

Điểm then chốt không nằm ở việc chờ đợi khoảnh khắc bừng tỉnh. Nó nằm ở sự thật rằng ngay khi lần đặt cược cuối cùng kết thúc, nguồn cung cho cơn nghiện đã bị cắt. “Con tiểu quỷ” không còn gì để bám vào. Không có thế lực nào có thể kéo bạn trở lại, ngoại trừ việc bạn tiếp tục lo sợ, tiếc nuối hoặc tin rằng mình đang thiếu thốn điều gì đó. Khoảnh khắc bừng tỉnh không phải là phần thưởng ở cuối con đường; nó là hệ quả tự nhiên của việc nhìn thẳng vào sự thật và không còn nuôi dưỡng ảo tưởng.