Phương pháp dễ dàng

Mục tiêu của cuốn sách này không phải là thúc ép bạn “bỏ game”, mà là đưa bạn đến một cách hiểu hoàn toàn khác về thứ mà bạn gọi là nghiện. Cách hiểu này không yêu cầu bạn leo núi bằng ý chí, cũng không yêu cầu bạn chịu đựng những tuần hay những tháng vật vã vì thèm muốn. Nó không vận hành bằng chịu đựng, mà bằng tháo gỡ. Khi hệ niềm tin sai sụp đổ, ham muốn tự biến mất. Không cần chiến đấu.

Những phương pháp thông thường đối xử với nghiện game như một vấn đề kỷ luật: phải hạn chế, phải kiểm soát, phải quản lý thời gian, phải “chơi ít lại”. Tất cả những cách đó đều mặc định rằng game đang cho bạn một thứ gì đó có giá trị, và nhiệm vụ của bạn là học cách chỉ lấy “vừa đủ”. Easyway đi theo hướng ngược lại: làm rõ rằng game không hề cho bạn thứ mà bạn tin rằng nó cho. Khi điều đó được nhìn thấy một cách trọn vẹn, khái niệm “vừa đủ” trở nên vô nghĩa.

Nếu bạn đang chơi game đều đặn, hãy tiếp tục chơi như bình thường trong khi đọc cuốn sách này. Điều đó nghe có vẻ ngược đời, nhưng cố gắng dừng sớm không mang lại lợi ích gì. Việc “nhịn chơi” trong khi vẫn tin rằng game là phần thưởng, là chỗ dựa, hay là cách xả stress, chỉ tạo thêm cảm giác mất mát và củng cố ảo tưởng rằng bạn đang hy sinh một thứ quý giá. Cuốn sách này không yêu cầu bạn hy sinh bất cứ điều gì.

Một số người đọc rất chậm, thậm chí cố tình trì hoãn, vì họ cảm thấy mình sắp phải từ bỏ một phần quan trọng trong đời. Hãy nhìn thẳng vào điểm này: nếu sau khi đọc xong bạn quyết định tiếp tục chơi game, không có gì ngăn cản bạn. Bạn không mất gì cả. Đây không phải là một thử thách đạo đức, cũng không phải một cam kết không đường lui. Điều duy nhất cuốn sách này làm là đặt lại câu hỏi về những giả định mà bạn chưa từng kiểm tra.

Nếu bạn đã không chơi game một thời gian và nhận thấy mình không còn ham muốn rõ rệt, đừng cố “chơi lại cho đúng quy trình”. Trong trường hợp đó, hành vi có thể đã dừng, nhưng hệ nhận thức vẫn chưa được làm rõ. Mục tiêu của việc đọc vẫn là để hiểu, không phải để đạt một mốc ngày nào đó. Easyway không phân loại bạn theo số ngày không chơi, mà theo việc bạn còn tin rằng game mang lại lợi ích hay không.

Những cách tiếp cận phổ biến thường dựa trên một lập luận ngầm: “Bây giờ mình phải chịu đựng việc không chơi, rồi một ngày nào đó cảm giác thèm sẽ giảm, và khi đó mình mới có thể sống bình thường.”

Lập luận này nghe hợp lý, nhưng nó thất bại vì một lý do cơ bản: vấn đề chưa bao giờ là hành vi chơi game. Sau mỗi phiên chơi, bạn đều đã dừng chơi. Vấn đề không nằm ở khoảnh khắc bạn tắt máy, mà nằm ở thời điểm vài giờ, vài ngày hay vài tuần sau, khi một ý nghĩ quen thuộc xuất hiện: “chơi một chút cũng không sao”, “chỉ để xả stress”, “mình kiểm soát được”. Chính hệ niềm tin đó kéo bạn quay lại vòng lặp.

Việc liên tục nhấn mạnh tác hại của game, hoặc cảnh báo rằng bạn đang “phí thời gian, hủy hoại tương lai”, thường không giúp ích. Ngược lại, nó làm tăng cảm giác căng thẳng và sợ hãi. Và khi game đã được gán cho vai trò là công cụ giải tỏa, chính nỗi sợ và căng thẳng đó lại trở thành lý do để… chơi tiếp. Những “lý do để bỏ” vô tình trở thành nhiên liệu cho vòng lặp.

Easyway tạm thời gác sang một bên mọi lý do đạo đức, xã hội hay sức khỏe, và quay lại câu hỏi trung tâm: bản thân game đang làm gì cho bạn? Hãy tự hỏi ba điều, một cách nghiêm túc:

1. Game thực sự mang lại điều gì, ngoài việc làm dịu một cảm giác khó chịu vừa được tạo ra trước đó?
2. Bạn có thực sự thích chơi game, hay chỉ thích cảm giác nhẹ nhõm khi cơn bồn chồn tạm lắng xuống?
3. Nếu game không tạo ra cảm giác thiếu thốn ngay từ đầu, liệu bạn còn cần nó để “xả stress” hay “giết thời gian” không?

Khi nhìn kỹ, bạn sẽ thấy game không mang lại lợi ích thực chất nào. Không phải là “có lợi nhưng hại nhiều hơn”, mà là không có lợi ích độc lập nào cả. Cái gọi là khoái cảm chỉ là khoảnh khắc chấm dứt tạm thời sự khó chịu do chính vòng lặp nghiện tạo ra. Ngay khi phiên chơi kết thúc, trạng thái đó lại bắt đầu hình thành cho lần tiếp theo.

Phần lớn người nghiện game duy trì thói quen của mình bằng các hợp lý hóa quen thuộc: game giúp thư giãn, giúp tập trung, giúp kết nối, giúp mình là chính mình. Những lập luận này sẽ được tháo gỡ dần. Không phải bằng cách phản bác đạo đức, mà bằng cách chỉ ra rằng chúng không đứng vững khi được soi kỹ. Khi những ảo tưởng đó sụp đổ, cảm giác “mất mát” cũng biến mất theo, vì không còn thứ gì thực sự bị mất.

Cuốn sách này không yêu cầu bạn tin trước. Nó chỉ yêu cầu bạn đọc tuần tự và không bỏ qua chương. Hệ điều kiện hóa nhận thức của nghiện chỉ có thể được tháo gỡ theo đúng trình tự lập luận của nó. Đọc chọn lọc, đọc nhảy cóc, hoặc cố áp dụng các kỹ thuật kiểm soát trong khi vẫn giữ nguyên niềm tin cũ, là cách chắc chắn nhất để không hiểu được nội dung.

Nếu Easyway không hiệu quả, chỉ có hai khả năng.

Thứ nhất, không đọc và không theo đúng trình tự lập luận. Cố gắng “chơi có kiểm soát”, “giảm dần”, hay “quản lý thời gian” trong khi đọc không phải là trung lập, mà là giữ lại giả định rằng game có giá trị và cần được điều tiết. Điều đó mâu thuẫn trực tiếp với mục tiêu của cuốn sách.

Thứ hai, chấp nhận những khái niệm quen thuộc mà không đặt câu hỏi. Đừng xem bất kỳ điều gì là hiển nhiên, kể cả những điều bạn đã tin suốt nhiều năm về game, về giải trí, về bản thân bạn khi chơi. Nếu đây chỉ là “một thói quen”, tại sao nó lại khó bỏ đến vậy trong khi nhiều thói quen khác thì không? Nếu bạn thực sự thích nó, tại sao việc không chơi lại tạo ra cảm giác bứt rứt và thiếu thốn?

Hãy nhớ: cuốn sách này không hứa hẹn cho bạn một cuộc đời mới, cũng không yêu cầu bạn trở thành một con người khác. Nó chỉ làm rõ một điều: bạn không đánh mất gì khi không còn chơi game theo kiểu nghiện, bởi ngay từ đầu, game không mang lại thứ mà bạn tưởng là mình đang giữ. Và để thấy được điều đó, bạn cần đọc tiếp, không bỏ qua chương nào.