Ta đang từ bỏ điều gì?

KHÔNG GÌ CẢ.

Cờ bạc khó thoát không phải vì nó mang lại giá trị, mà vì ta tin rằng mình sẽ mất đi một thứ gì đó nếu dừng lại: niềm vui, sự hưng phấn, hay một chỗ dựa tinh thần. Ta sợ rằng những khoảnh khắc trong cuộc sống sẽ không còn “đủ đô” nữa. Sợ rằng mình sẽ không còn khả năng chịu đựng căng thẳng. Nói thẳng ra, đó là sản phẩm của sự tẩy não — khiến ta tin rằng cờ bạc mang lại điều gì đó thiết yếu, rằng cảm giác hồi hộp, thắng–thua, hay “ăn tiền” là một phần không thể thiếu của đời sống con người.

Đó là niềm tin cố hữu rằng cờ bạc cho ta cái gì đó, và nếu dừng chơi, ta đang tự tay vứt bỏ một thứ quan trọng, để rồi cuộc sống sẽ trở nên trống rỗng, nhạt nhẽo, thiếu hụt.

Cần làm rõ điều này: cờ bạc tạo ra khoảng trống, chứ không hề lấp đầy khoảng trống nào cả.

Cơ thể và não bộ con người là những hệ thống tinh vi bậc nhất. Dù bạn tin vào thuyết sáng tạo, tiến hóa, hay sự kết hợp của cả hai, thì cũng không thể phủ nhận rằng chúng vượt xa mọi cỗ máy do con người tạo ra. Nếu hệ thần kinh của chúng ta được “thiết kế” để chịu đựng những kích thích siêu thường như cờ bạc liên tục, với nhịp thắng–thua dồn dập, thì hẳn đã có một cơ chế thưởng–phạt hoàn toàn khác. Thực tế, chúng ta được trang bị những tín hiệu cảnh báo, và khi phớt lờ chúng, ta phải trả giá — bằng sự bất an, kiệt quệ và lệ thuộc.

Không có gì phải từ bỏ

Khi bạn trục xuất được con tiểu quỷ — tức cảm giác thèm chơi — ra khỏi cơ thể, và con đại quỷ — tức sự tẩy não — ra khỏi tâm trí, bạn sẽ không còn nhu cầu tìm đến cờ bạc để “giải tỏa” nữa. Vấn đề của nghiện cờ bạc là có quá nhiều điều bị hiểu sai, và không ít người thậm chí còn phủ nhận rằng cờ bạc có thể gây nghiện theo đúng nghĩa. Những triệu chứng rõ ràng — lo âu, mất ngủ, ám ảnh, bốc đồng, suy kiệt — lại bị gán cho những nguyên nhân khác.

Người nghiện không ngu ngốc. Họ chỉ đang khổ sở khi không được chơi. Bị kẹt giữa hai ngả: hoặc là không chơi và cảm thấy trống rỗng, bứt rứt, hoặc là chơi tiếp rồi tự khinh bỉ, xấu hổ và lo sợ. Khi các tín hiệu cảnh báo xuất hiện — tiền bạc hao hụt, quan hệ rạn nứt, tâm trí không yên — nội tâm họ bị xé đôi: một bên muốn nhìn thẳng vào sự thật, bên kia chỉ muốn quay đi và “đặt thêm một ván”.

Không ai chơi cờ bạc vì nó thực sự mang lại niềm vui. Người ta chơi vì cảm giác khó chịu khi không chơi. Cái gọi là “khoái cảm” chỉ là sự giải tỏa tạm thời của cơn thiếu hụt mà chính cờ bạc đã tạo ra.

Nhiều người có trải nghiệm thắng lớn lúc ban đầu, và từ đó tin rằng cờ bạc là nguồn hưng phấn, là cách “xả stress”, thậm chí là con đường để chứng minh bản thân. Những thông điệp như “chơi cho vui”, “chơi có trách nhiệm”, “biết điểm dừng” được lặp đi lặp lại như một thứ bùa chú. Thực tế thì đó là bịp. Cờ bạc không làm cuộc sống phong phú hơn; nó chỉ khiến mọi thứ khác trở nên nhạt nhẽo.

Bạn không mất gì khi dừng lại. Ngược lại, bạn lấy lại rất nhiều. Người nghiện thường chỉ nghĩ đến lợi ích vật chất — không mất tiền, không nợ nần. Nhưng lợi ích lớn nhất nằm ở tinh thần:

• Sự tự tin và lòng can đảm quay trở lại.
• Tự do khỏi cảnh bị chi phối bởi thôi thúc.
• Tâm trí không còn bị ám ảnh bởi những suy nghĩ lặp đi lặp lại và cảm giác ghê tởm chính mình.

Trống rỗng

Hãy tưởng tượng bạn bị một vết viêm da. Bạn được cho một loại thuốc bôi miễn phí. Bôi vào là hết đau ngay. Một thời gian sau, vết viêm quay lại. Bạn lại bôi. Mỗi lần tái phát, nó nặng hơn, đau hơn, và khoảng cách giữa các lần tái phát ngắn dần. Cuối cùng, vết viêm lan rộng, đau đớn liên tục. Bạn biết thuốc sẽ làm dịu ngay, nhưng bạn hoảng sợ: nếu không có thuốc thì sao? Nếu nó không bao giờ dừng lại thì sao?

Bạn trở nên phụ thuộc vào tuýp thuốc, không dám đi đâu mà thiếu nó. Rồi bạn phát hiện ra sự thật: thuốc không chữa bệnh, nó chỉ đẩy triệu chứng xuống sâu hơn. Chính thuốc là thứ khiến bệnh kéo dài. Tất cả những gì cần làm để khỏi hẳn là ngừng dùng thuốc, và cơ thể sẽ tự hồi phục.

Bạn có cần dùng ý chí để không bôi thuốc nữa không? Không. Khi bạn hiểu nguyên nhân thật sự, nỗi sợ tan biến. Có thể vài ngày đầu bạn vẫn lo lắng, nhưng khi thấy cơn đau giảm dần, bạn không còn muốn hay cần đến thuốc nữa.

Cờ bạc cũng vậy. Cảm giác “trống rỗng” không phải vì thiếu cờ bạc, mà vì bạn đã quen dùng nó như một cái nạng giả. Khi cái nạng bị lấy đi, bạn cảm thấy chênh vênh. Nhưng chính cờ bạc là thứ làm yếu đi khả năng tự cân bằng của bạn ngay từ đầu.

Nỗi đau của nghiện cờ bạc không chỉ nằm ở tiền bạc. Đó là sự mệt mỏi tinh thần, mất ngủ, đầu óc lúc nào cũng tính toán, cảm giác xấu hổ khi che giấu, sợ bị phát hiện, và trên hết là sự tự khinh miệt. Tất cả những điều đó chồng chất, khiến bạn sợ phải nhìn thẳng vào sự thật.

Chính nỗi sợ này — chứ không phải cơn thiếu hụt — mới là thứ trói chặt bạn. Người không nghiện sẽ không bao giờ trải qua cảm giác hoảng loạn ấy. Điều tồi tệ nhất không phải là dừng chơi, mà là sợ việc dừng chơi. Và phần thưởng lớn nhất chính là sự giải thoát khỏi nỗi sợ đó.

Vẫn có những người nghiện tự gọi mình là “ổn”, “vui”, “kiểm soát được”. Họ tin vào những lời thì thầm của con tiểu quỷ, và vì thế, ngay cả khi đang ở trong địa ngục của bất an và lệ thuộc, họ vẫn cố tìm đủ mọi lý lẽ để biện minh cho sự mù quáng của mình.