Việc dừng cờ bạc có khó hơn đối với tôi không?

Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc một người thấy dễ hay khó khi dừng cờ bạc. Mỗi người có tính cách, công việc, hoàn cảnh cá nhân và thời điểm khác nhau. Một số môi trường sống hay ngành nghề có vẻ khiến việc dừng cờ bạc khó khăn hơn, nhưng điều đó chỉ đúng khi sự tẩy não vẫn còn nguyên. Khi các ảo tưởng bị tháo gỡ, những khác biệt đó không còn mang tính quyết định nữa. Hãy xem một vài ví dụ.

Đôi khi, việc dừng cờ bạc tỏ ra khó hơn đối với những người làm trong các ngành nghề có áp lực cao và yêu cầu trách nhiệm lớn. Ta thường nghĩ rằng họ sẽ dễ dừng hơn vì họ hiểu rõ rủi ro tài chính, tâm lý và xã hội của cờ bạc. Sự hiểu biết này đúng là tạo ra nhiều lý do để dừng, nhưng không khiến việc dừng trở nên dễ hơn. Nguyên nhân là:

1. Nhận thức thường trực về hậu quả tiền bạc và trách nhiệm tạo ra nỗi sợ, và nỗi sợ là một trong những điều kiện khiến người ta cảm thấy cần một “chỗ dựa” để giải tỏa cảm giác thiếu hụt.
2. Công việc căng thẳng khiến họ khó hấp thụ thêm sự khó chịu do cảm giác trống rỗng trong giai đoạn đầu không chơi.
3. Áp lực về hình ảnh và cảm giác tội lỗi — nghĩ rằng mình “không nên sa vào thứ này” — làm tăng thêm cảm giác thiếu thốn và tự trách.

Sau một ngày mệt mỏi, khi căng thẳng tình cờ được xả ra bằng một ván cược, trải nghiệm đó bị gán nhầm cho cờ bạc. Vì sự liên tưởng sai lầm này, cờ bạc được “nhận công” cho toàn bộ quá trình giải tỏa, và khi dừng lại, nó bỗng trở nên “quý giá”. Đây là một dạng nghiện hình thành do hoàn cảnh, và nó áp dụng cho bất kỳ tình huống nào mà người ta buộc phải kiêng khem trong thời gian dài. Với cách tiếp cận dựa trên ý chí, người nghiện cảm thấy mình đang bị tước đoạt và không còn được hưởng cảm giác nhẹ nhõm hay buồn ngủ sau khi chơi. Cảm giác “phải từ bỏ” vì thế càng tăng. Nhưng khi lớp tẩy não được tháo bỏ, sự nghỉ ngơi và giấc ngủ vẫn đến một cách tự nhiên — ngay cả khi cơ thể còn đang thích nghi với việc không còn những cú đẩy dopamine quen thuộc.

Một hoàn cảnh khác dễ dẫn đến tái nghiện là trạng thái chán chường, đặc biệt khi đi kèm áp lực tinh thần. Sinh viên, cha mẹ đơn thân, hoặc những người làm công việc vừa căng thẳng vừa đơn điệu là những ví dụ điển hình. Khi dựa vào ý chí, người ta thường rơi vào vòng lặp tự dằn vặt trong những khoảng trống thời gian — cứ nghĩ mãi về thứ mình “đã mất”. Chính sự than vãn đó làm tâm trạng tệ hơn. Điều này lại một lần nữa không phải do thiếu cờ bạc, mà do niềm tin sai lầm rằng cờ bạc từng mang lại điều gì đó. Với tâm thế đúng, việc liên tục nhận ra mình đã dừng chơi không phải là gánh nặng; đó là cơ hội để thấy rõ rằng bạn đang loại bỏ một cơ chế tự hủy hoại khỏi đời mình.

Khi có góc nhìn đúng, những cảm giác khó chịu ban đầu sẽ trở thành những khoảnh khắc dễ nhận diện và nhanh chóng trôi qua. Bất kỳ người nghiện nào — không phân biệt tuổi tác, giới tính, trí thông minh hay nghề nghiệp — đều có thể thấy việc dừng cờ bạc là đơn giản, miễn là toàn bộ ảo tưởng được tháo gỡ đầy đủ.

Những lý do chủ yếu dẫn đến thất bại

Có hai nguyên nhân chính. Thứ nhất là các kích thích bên ngoài: quảng cáo, mạng xã hội, câu chuyện thắng thua, hoặc bầu không khí sôi động của người khác. Cảm giác yếu lòng thoáng qua, hay thậm chí ghen tị khi thấy người khác “ăn tiền”, rất dễ xuất hiện. Trong những khoảnh khắc đó, cần nhận ra rằng không có “một ván cho vui” hay “chơi có trách nhiệm” nào cả — đó đều là ngôn ngữ của sự tẩy não. Việc không còn bị lôi kéo bởi những thứ này không phải là mất mát, mà là chấm dứt một dạng nô lệ tinh thần. Người còn nghiện mới là người đang bị ràng buộc; họ mới là đối tượng cần sự thương hại.

Nguyên nhân thứ hai là một ngày tồi tệ. Trước khi bắt đầu, cần hiểu rõ rằng dù có nghiện hay không, cuộc sống vẫn có ngày tốt ngày xấu. Vấn đề của cách tiếp cận bằng ý chí là khi gặp một ngày không như ý, người nghiện bắt đầu tiếc nuối việc chơi, và chính sự tiếc nuối đó làm mọi thứ tệ hơn. Người không chơi cờ bạc đối phó với áp lực tốt hơn, cả về tinh thần lẫn thực tế, vì họ không còn phải xoay quanh một “giải pháp” giả. Nếu trong giai đoạn đầu bạn có một ngày tệ, hãy chấp nhận điều đó. Những ngày tệ vẫn tồn tại khi bạn còn nghiện; nếu không, bạn đã không quyết định dừng. Vấn đề không phải là dừng cờ bạc khiến ngày đó tệ đi — cờ bạc chưa bao giờ làm cho ngày tệ trở nên tốt hơn.

Khi còn nghiện, người ta buộc phải làm ngơ trước mọi mặt tiêu cực. Họ hiếm khi thừa nhận mình đang rối loạn; họ chỉ nói “mình căng thẳng” hay “hơi xuống tinh thần”. Khi khó khăn xảy ra và ý nghĩ muốn chơi thoáng qua, cảm giác đó có thực sự mang lại sự nhẹ nhõm không? Không. Trớ trêu thay, khi đã dừng, mọi rắc rối sau đó lại bị quy cho việc “không chơi nữa”.

Nếu công việc gây áp lực, ý nghĩ “những lúc thế này mà làm một ván thì tốt biết mấy” nghe có vẻ hợp lý. Nhưng cờ bạc không giải quyết được vấn đề; nó chỉ tạo thêm một vấn đề khác. Tự trừng phạt bản thân bằng cách tiếc nuối một chỗ dựa ảo chỉ làm tăng cảm giác thiếu hụt. Bạn đã biết mình đưa ra quyết định đúng khi dừng cờ bạc. Vậy không có lý do gì để tiếp tục trừng phạt bản thân bằng sự nghi ngờ quyết định đó.

Giữ một góc nhìn rõ ràng và nhất quán là điều thiết yếu — không phải để “cố gắng”, mà để nhìn đúng bản chất của thứ bạn đã rời bỏ.