Các hình thức cờ bạc thay thế

Một vài ví dụ về các hình thức cờ bạc thay thế gồm: chỉ chơi với số tiền rất nhỏ, chuyển sang “đánh cho vui”, chỉ cá cược thể thao thay vì casino, chơi game có yếu tố may rủi nhưng không ăn tiền, hoặc tự đặt ra các giai đoạn “kiêng cờ bạc có kiểm soát”. TUYỆT ĐỐI KHÔNG SỬ DỤNG BẤT KỲ HÌNH THỨC CỜ BẠC THAY THẾ NÀO. Chúng không làm cho việc chấm dứt cờ bạc dễ hơn, mà chỉ khiến nó khó hơn. Khi cơn thiếu hụt xuất hiện và bạn dùng các hình thức thay thế đó, bạn chỉ đang kéo dài cảm giác thèm muốn và làm nó dai dẳng. Về bản chất, điều này đồng nghĩa với việc tự nói với mình rằng bạn vẫn cần cờ bạc để lấp đầy một khoảng trống nào đó. Đó không khác gì nhượng bộ kẻ tống tiền hoặc chiều theo sự mè nheo của trẻ con: cơn khó chịu không biến mất, mà chỉ xuất hiện thường xuyên và kéo dài hơn.

Trong mọi trường hợp, các hình thức cờ bạc thay thế không thể giải tỏa cơn thiếu hụt. Thứ đang bị thèm muốn không phải là “trò chơi”, mà là một trạng thái hóa học nhất định trong não bộ. Tất cả những gì các hình thức thay thế làm được chỉ là khiến bạn tiếp tục nghĩ về cờ bạc. Cần ghi nhớ những điểm sau.

Thứ nhất, không tồn tại cái gọi là “cờ bạc an toàn” hay “cờ bạc thay thế”.

Thứ hai, bạn không cần cờ bạc. Nó không phải là nhu cầu sinh tồn; nó là một chất gây nghiện hành vi. Khi cảm giác khó chịu xuất hiện, chính người nghiện mới là người phải chịu đựng nó, không phải người không chơi cờ bạc. Nếu nhìn đúng bản chất, đây chỉ là một dạng nghiện khác. Việc chấm dứt nó tương đương với việc một thứ ký sinh trong tâm trí đang chết dần.

Thứ ba, cờ bạc không lấp đầy khoảng trống; chính nó tạo ra khoảng trống đó. Bạn càng sớm khiến não bộ hiểu rằng không cần cờ bạc, bạn càng sớm được tự do. Vì lý do này, cần tránh mọi thứ mang hình dáng của cờ bạc: quảng cáo cá cược, ứng dụng “chơi thử”, livestream khoe thắng lớn, các câu chuyện “trúng đậm”, hay những lời nói kiểu “đánh cho vui”. Điều này không phải là cực đoan. Bạn vẫn có thể nói về giải trí, cạnh tranh hay thể thao; nhưng không phải cờ bạc. Ranh giới này luôn tồn tại, dù người nghiện thường giả vờ không thấy.

Đúng là có một số rất ít người tuyên bố họ đã “bỏ được” cờ bạc bằng cách chỉ chơi số tiền nhỏ hoặc chuyển sang hình thức nhẹ hơn. Nhưng họ chấm dứt được mặc dù sử dụng các hình thức thay thế đó, chứ không phải nhờ chúng. Thật đáng tiếc khi những cách này vẫn thường được khuyên dùng.

Điều đó không có gì lạ, bởi nếu không hiểu rõ cái bẫy của cờ bạc, thì việc “giảm dần” hoặc “đánh có kiểm soát” nghe rất hợp lý. Cách nghĩ này dựa trên niềm tin rằng khi dừng cờ bạc, bạn phải đối mặt với hai kẻ thù lớn.

Một là phá bỏ thói quen. Hai là vượt qua những cơn vật vã thể xác khủng khiếp.

Nếu tin rằng có hai kẻ thù riêng biệt, thì việc không đánh cùng lúc mà xử lý từng cái một có vẻ hợp lý. Theo đó, người ta cho rằng lúc đầu chỉ nên chơi ít lại, hoặc chuyển sang hình thức “ít hại”, rồi sau khi thói quen đã bị phá vỡ mới dừng hẳn.

Nghe có vẻ logic, nhưng toàn bộ lập luận này dựa trên thông tin sai. Cờ bạc không phải là thói quen, mà là một dạng nghiện dopamine; và những phản ứng thể chất khi dừng lại thực chất rất nhỏ. Mục tiêu thực sự khi chấm dứt cờ bạc là tiêu diệt cả sự lệ thuộc sinh hóa lẫn sự tẩy não càng nhanh càng tốt. Mọi hình thức thay thế chỉ kéo dài sự sống của “con quái vật nhỏ” đó, và vì thế kéo dài luôn quá trình tẩy não. Khi sự tẩy não bị loại bỏ trước lần chơi cuối cùng, sự lệ thuộc sẽ sớm chết đi; và ngay cả trong giai đoạn hấp hối, nó cũng không gây ra nhiều khó chịu hơn so với khi bạn còn nghiện.

Hãy tự hỏi: có thể chữa một chứng nghiện bằng cách tiếp tục dùng chính thứ gây nghiện đó không? Có rất nhiều câu chuyện về những người đã dừng được cờ bạc “nặng”, nhưng lại bị mắc kẹt trong các hình thức “đánh cho vui” hay “chơi có trách nhiệm”. Đó chỉ là những lời biện minh do phần nghiện trong họ dựng lên. Đừng để bị đánh lừa bởi ý nghĩ rằng cờ bạc “nhẹ” thì không hại. Lần đặt cược đầu tiên cũng “nhẹ” như vậy. Mọi hình thức cờ bạc đều có cùng tác dụng. Một số người chuyển sang ăn uống hoặc tiêu thụ những thứ khác, nhưng dù cảm giác thèm cờ bạc có vẻ giống cảm giác thiếu thốn nào đó, chúng không thể thay thế cho nhau. Trên thực tế, có những thứ còn làm tăng ham muốn quay lại cờ bạc. Như đã phân tích, các chế độ “đánh có kiểm soát” chỉ đặt bạn vào trạng thái giằng co liên tục, nơi việc chống lại cám dỗ trở nên khó chịu đến mức bạn cảm thấy nhẹ nhõm khi được quay lại bàn cược.

Tệ hại lớn nhất của các hình thức cờ bạc thay thế là chúng kéo dài vấn đề thật sự: sự tẩy não. Bạn có cần “hàng thay thế” khi một cơn bệnh đã qua không? Dĩ nhiên là không. Khi nói rằng bạn cần một hàng thay thế cho cờ bạc, điều đó hàm ý rằng bạn đang phải hy sinh thứ gì đó. Sự u ám gắn với phương pháp ý chí xuất phát từ niềm tin này: niềm tin rằng bạn đang mất đi một niềm vui. Kết quả chỉ là thay thế một vấn đề bằng một vấn đề khác. Không có khoái cảm thực sự trong việc tìm cách bù đắp bằng ăn uống, rượu bia hay những lệ thuộc khác. Cuối cùng, bạn chỉ trở nên khốn khổ hơn và rất có thể quay lại với cờ bạc.

Những người nghiện “tình cờ” thường khó bác bỏ niềm tin rằng họ đang bị tước đi một phần thưởng nhỏ bé, giống như cảm giác bị cấm đoán trong một chuyến đi hay sự kiện gia đình. Một số người nói: “Tôi không thể xả stress nếu không chơi cờ bạc.” Câu nói đó tự nó đã cho thấy vấn đề. Thứ được gọi là “xả stress” không phải vì họ thực sự cần hay muốn nó, mà vì họ đang cần được chấm dứt cảm giác thiếu hụt do chính cờ bạc tạo ra.

Cần nhớ rằng, các lần đặt cược chưa bao giờ là phần thưởng thực sự. Chúng giống như việc đi một đôi giày quá chật để rồi cảm thấy dễ chịu khi tháo ra. Nếu ai đó vẫn tin rằng mình cần một “phần thưởng nhỏ”, thì logic đó cũng chẳng khác gì việc cố tình tạo ra khó chịu để rồi tận hưởng khoảnh khắc hết khó chịu. Nghe có vẻ ngớ ngẩn. Đúng vậy. Nhưng đó chính xác là điều người nghiện đang làm, dù khi còn mắc kẹt trong cái bẫy, điều này rất khó nhận ra.

Tuy nhiên, nếu bạn tiếp tục tự thuyết phục rằng cờ bạc là một phần thưởng, hoặc rằng bạn cần một hình thức thay thế, cảm giác thiếu thốn và khốn khổ sẽ không biến mất. Khả năng rất cao là bạn sẽ quay lại cái bẫy đó. Nếu bạn thực sự cần nghỉ ngơi sau những áp lực của cuộc sống, khoảng thời gian nghỉ ngơi đó sẽ dễ chịu hơn rất nhiều khi nó không bị gắn với sự lệ thuộc. Không có nhu cầu nào về hàng thay thế. Cảm giác thèm chỉ là cảm giác thiếu hụt tạm thời, và thứ đáng sợ không phải là bản thân cảm giác đó, mà là nỗi sợ về nó. Khi sự lệ thuộc và tẩy não kết thúc, cảm giác ấy sẽ tự sụp đổ, và cùng với nó là toàn bộ ảo tưởng về “khoái cảm” của cờ bạc.