Phương pháp dễ dàng

Mục tiêu của cuốn sách này là đưa bạn đến một cách nhìn hoàn toàn khác. Không giống những phương pháp “bỏ đồ ăn rác” thông thường – những cách khiến bạn có cảm giác như phải leo lên một ngọn núi khổng lồ, rồi sau đó trải qua hàng tuần, hàng tháng trong sự thèm khát, khó chịu và chịu đựng. Với phương pháp này, bạn bắt đầu hành trình trong trạng thái nhẹ nhõm, giống như vừa được tháo bỏ một gánh nặng vốn không nên tồn tại ngay từ đầu. Và từ đó trở đi, bạn sẽ nhìn lại quãng thời gian mình từng lệ thuộc vào đồ ăn rác với sự khó hiểu: làm sao mình lại từng nghĩ rằng thứ đó quan trọng đến vậy? Bạn sẽ nhìn những người vẫn đang vật lộn với nó bằng sự cảm thông, chứ không phải ghen tị.

Trừ khi bạn chưa từng lệ thuộc (và chỉ đọc vì người thân), hoặc bạn đã thực sự thoát ra hoàn toàn, còn nếu bạn vẫn đang ở trong trạng thái “kiêng khem”, “ăn tạm cho qua”, thì bạn không nên cố gắng bỏ đồ ăn rác ngay từ đầu. Điều này nghe có vẻ ngược đời. Nhưng hãy hiểu rõ: cuốn sách này không yêu cầu bạn phải chiến đấu, và việc cố bỏ quá sớm không mang lại lợi ích gì. Khi bạn tiếp tục đọc, chính ham muốn ăn vì khoái cảm nhân tạo sẽ tự suy yếu, bởi lý do tồn tại của nó đang dần bị tháo gỡ.

Nhiều người không đọc hết những cuốn sách kiểu này vì họ cảm thấy như mình đang chuẩn bị cho một sự hi sinh. Có người chỉ đọc mỗi ngày một đoạn nhỏ, như thể đang trì hoãn một bản án. Nhưng hãy nhìn thẳng vào sự thật: bạn có gì để mất? Nếu sau khi đọc xong mà bạn vẫn không thoát ra được, bạn cũng không tệ hơn hiện tại. Ngược lại, khả năng bạn hiểu ra vấn đề là rất lớn. Đây là một “canh bạc” mà bạn không phải trả giá, nhưng cơ hội thắng lại cực cao.

Nếu bạn đã không ăn đồ ăn rác trong vài ngày hoặc vài tuần, và bạn nhận ra rằng mình không còn cảm thấy bị thôi thúc mạnh mẽ như trước, thì đừng cố “ăn lại để thử”. Trong trường hợp đó, bạn đã không còn là người lệ thuộc nữa; chỉ là nhận thức của bạn chưa theo kịp thực tế. Hãy tiếp tục đọc. Đến cuối cuốn sách, bạn sẽ ở trạng thái hoàn toàn thoải mái với việc không còn ăn vì khoái cảm nhân tạo.

Phương pháp này hoàn toàn khác với những cách tiếp cận quen thuộc, vốn thường nói đại loại như sau:

“Nếu cứ cố gắng sống mà không có đồ ăn rác, thì cuối cùng rồi sự thèm muốn sẽ biến mất, và tôi sẽ lại tận hưởng cuộc sống.”

Nghe thì có vẻ hợp lý. Và mỗi ngày vẫn có vô số người đang cố gắng làm theo cách đó. Nhưng nếu nó thực sự hiệu quả, thì vấn đề này đã không phổ biến đến vậy. Sở dĩ cách đó khó thành công là vì những lý do rất căn bản.

Trước hết, vấn đề không nằm ở việc “ngừng ăn”.

Thực tế là, mỗi lần bạn ăn xong, bạn đã dừng ăn đồ ăn rác rồi. Ai cũng có thể nói vào ngày đầu tiên: “Tôi không muốn ăn nữa.” Ai cũng có lý do rất mạnh mẽ vào lúc đó. Vấn đề không nằm ở ngày đầu tiên, mà là ngày thứ hai, thứ mười, hay lần tiếp theo khi trong một khoảnh khắc bạn nghĩ: “chỉ một chút thôi”, “ăn cho đỡ thèm”, rồi vòng lặp lại bắt đầu từ đầu.

Thứ hai, việc liên tục nhấn mạnh vào tác hại và sức khỏe thường làm cho nỗi sợ lớn hơn, chứ không làm cho việc thoát ra dễ hơn. Bạn vừa sợ đồ ăn rác, vừa sợ cuộc sống không có nó. Hai nỗi sợ này tự triệt tiêu lẫn nhau, và bạn bị kẹt ở giữa.

Thứ ba, chính những “lý do để bỏ” lại khiến việc bỏ trở nên khó khăn hơn. Vì hai điều. Một là, bạn tin rằng mình đang phải từ bỏ một thứ mang lại khoái cảm, thư giãn, hay phần thưởng. Hai là, điều đó tạo ra một “điểm mù”: bạn quá tập trung vào tại sao nên bỏ, mà không bao giờ hỏi thứ này thực sự mang lại cái gì.

Với phương pháp này, trước hết hãy tạm gác lại mọi lý do bạn từng dùng để ép mình bỏ. Thay vào đó, hãy đối diện trực tiếp với vấn đề: đồ ăn rác – tức là ăn vì khoái cảm nhân tạo. Và hãy tự hỏi ba câu hỏi rất đơn giản:

1. Đồ ăn rác thực sự mang lại điều gì cho mình?
2. Mình có thực sự thích nó không, hay chỉ đang giải tỏa một cảm giác khó chịu?
3. Mình có thực sự cần phải tiếp tục một lối sống tự làm mình kiệt quệ, cả về tinh thần lẫn thể chất, chỉ để duy trì điều này không?

Sự thật là: đồ ăn rác không mang lại bất kỳ lợi ích nào. Không phải là “tác hại nhiều hơn lợi ích”, mà là không có lợi ích. Thứ mà bạn gọi là khoái cảm chỉ là sự chấm dứt tạm thời của cảm giác bồn chồn do chính sự lệ thuộc tạo ra.

Hầu hết những người lệ thuộc đều cố gắng hợp lý hóa việc ăn của mình. Nhưng những lý do đó, khi soi kỹ, đều là ngụy biện và ảo tưởng.

Bước đầu tiên của phương pháp này là tháo gỡ những ảo tưởng đó. Rất nhanh thôi, bạn sẽ nhận ra rằng bạn không hề mất đi thứ gì cả. Ngược lại, có những lợi ích rất rõ ràng khi thoát khỏi sự lệ thuộc này. Nhưng điều quan trọng nhất không phải là những lợi ích đó, mà là việc xóa bỏ ảo tưởng rằng cuộc sống sẽ trở nên nhạt nhẽo nếu không có đồ ăn rác.

Khi ảo tưởng này tan biến – khi bạn nhận ra rằng cuộc sống không những không tệ đi, mà còn nhẹ nhõm và rõ ràng hơn – thì cảm giác thiếu thốn cũng biến mất. Lúc đó, việc không còn ăn vì khoái cảm nhân tạo không còn là một nỗ lực, mà đơn giản là một trạng thái tự nhiên.

Và đó chính là điều mà phương pháp này hướng tới: không phải “bỏ” đồ ăn rác, mà là không còn lý do gì để tiếp tục lệ thuộc vào nó nữa.