Chỉ ăn một lần thôi

“Chỉ ăn một lần thôi” là một huyền thoại mà bạn phải loại bỏ hoàn toàn khỏi nhận thức của mình.

• Chính “chỉ ăn một lần thôi” đã khiến hầu hết chúng ta bước vào cái bẫy đồ ăn rác ngay từ đầu.
• Chính “chỉ ăn một lần thôi” để vượt qua giai đoạn khó khăn, hoặc vào một dịp đặc biệt, đã đánh bại phần lớn các nỗ lực dừng ăn đồ ăn rác.
• Chính “chỉ ăn một lần thôi” sau khi đã tưởng rằng mình thoát nghiện, lại đẩy chúng ta quay trở lại vòng lặp, đôi khi chỉ để “xác nhận” rằng mình không còn phụ thuộc nữa.

Hệ quả sau mỗi lần ăn như vậy thường rất tệ. Người nghiện cảm thấy nặng nề, uể oải, tội lỗi, thậm chí tự khinh thường bản thân, và tự nhủ rằng mình sẽ không bao giờ làm vậy nữa. Nhưng thực tế là họ đã mắc kẹt lại. Họ không hiểu nổi vì sao một thứ khiến mình khó chịu đến vậy lại có thể kéo mình quay lại, nhưng chính điều đó là bản chất của nghiện.

Chính ý nghĩ về “một lần ăn đặc biệt” thường ngăn cản người nghiện chấm dứt hẳn: một bữa sau chuyến công tác dài ngày, sau một ngày làm việc căng thẳng, sau khi cãi nhau với người thân, khi cảm thấy trống rỗng, buồn bực, hoặc “tự thưởng cho mình một chút”. Bạn cần khắc sâu vào đầu rằng không tồn tại cái gọi là “chỉ ăn một lần thôi”. Đó không phải là một hành động riêng lẻ, mà là một phản ứng dây chuyền sẽ kéo dài suốt cuộc đời nếu bạn không chủ động phá vỡ nó.

Ảo tưởng về những “dịp đặc biệt hiếm hoi” vẫn tiếp tục ám ảnh người nghiện, ngay cả sau khi họ đã dừng ăn đồ ăn rác một thời gian. Điều cần hình thành không phải là sự cảnh giác bằng ý chí, mà là sự không còn chấp nhận ý nghĩ “không sao đâu, chỉ lần này”. Ý nghĩ đó tự thân nó đã là một sản phẩm của sự tẩy não.

Bất cứ khi nào ý nghĩ về đồ ăn rác xuất hiện, hãy nhìn thẳng vào toàn bộ hệ quả của nó: không phải một khoảnh khắc vui vẻ ngắn ngủi, mà là một tương lai nơi bạn liên tục xoay quanh việc ăn để chấm dứt khó chịu, đánh đổi sự nhẹ nhõm tạm thời bằng cảm giác nặng nề, mệt mỏi và lệ thuộc kéo dài. Việc bạn không phải lúc nào cũng sung sướng hay thoải mái là điều bình thường; nhưng việc bạn hoàn toàn có thể sống dễ chịu hơn về lâu dài, mà vẫn quay lại đánh đổi điều đó để lấy một sự “dễ chịu” thoáng qua, mới chính là cái bẫy.

Không phải lúc nào chúng ta cũng có sẵn một hoạt động khác để lấp đầy mọi khoảng trống. Điều đó là không thực tế. Cuộc sống luôn có những lúc rảnh rỗi, buồn chán, căng thẳng hoặc bất ngờ, dù có ăn đồ ăn rác hay không. Nhưng hãy làm rõ trong nhận thức rằng đồ ăn rác không phải là câu trả lời cho bất kỳ trạng thái nào trong số đó. Bạn chỉ có hai lựa chọn: hoặc tiếp tục duy trì một vòng lặp khó chịu kéo dài suốt đời, hoặc hoàn toàn không dính líu gì đến đồ ăn rác nữa. Bạn sẽ không uống một chất độc chỉ vì nó có vị dễ chịu, vậy thì cũng đừng tiếp tục tự trừng phạt mình bằng những lần “ăn cho đỡ” và gọi đó là “không vấn đề gì”.

Hãy hỏi bất kỳ người nghiện nào đang thực sự khổ sở: “Nếu được quay lại thời điểm trước khi bạn lệ thuộc vào đồ ăn rác, bạn có bắt đầu không?” Câu trả lời gần như chắc chắn là “Không”. Nhưng điều nghịch lý là lựa chọn đó vẫn tồn tại mỗi ngày trong cuộc đời họ. Vậy tại sao họ không chọn nó? Câu trả lời là nỗi sợ: sợ rằng mình không thể dừng lại, hoặc sợ rằng cuộc sống sẽ trở nên nhạt nhẽo, thiếu thốn, không còn gì để bám víu nếu thiếu đồ ăn rác.

Đã đến lúc ngừng tự lừa mình. Việc này không khó. Bất kỳ ai cũng có thể làm được. Nó chỉ có vẻ khó vì những niềm tin sai lầm chưa được tháo gỡ. Để làm được điều đó, cần làm rõ một vài điểm cơ bản trong nhận thức:

1. Không có gì phải “từ bỏ” ở đây cả; chỉ có những lợi ích rõ ràng khi không còn lệ thuộc.
2. Không bao giờ chấp nhận ý nghĩ “ăn một lần cũng không sao” hay “chỉ lần này thôi”. Những lần ăn đó không tồn tại như một ngoại lệ vô hại; chỉ có một chuỗi lệ thuộc kéo dài đang chờ phía sau.
3. Không có gì đặc biệt hay khác thường ở bạn; bất kỳ người nghiện nào cũng có thể chấm dứt việc ăn đồ ăn rác một cách nhẹ nhàng khi họ nhìn rõ bản chất của nó.

Nhiều người tin rằng họ là kiểu người “dễ nghiện”, hoặc rằng họ có một khiếm khuyết nào đó trong tính cách hay não bộ. Niềm tin này thường đến từ việc đọc hoặc nghe quá nhiều diễn giải khoa học bị cường điệu hóa. Không ai sinh ra đã có nhu cầu ăn đồ ăn rác để cảm thấy ổn hơn. Chính sản phẩm gây nghiện mới tạo ra sự lệ thuộc, chứ không phải bản chất con người bạn.

Đặc tính gây nghiện của những kích thích nhân tạo này khiến bạn tin rằng việc ăn đồ ăn rác là một phần con người bạn. Nhưng niềm tin đó cần phải bị loại bỏ hoàn toàn. Bởi vì nếu bạn tin rằng mình là “người nghiện”, bạn sẽ tiếp tục hành xử như một người nghiện, ngay cả khi phần lệ thuộc sinh lý đã biến mất từ lâu. Điều then chốt là phải tháo gỡ toàn bộ sự tẩy não này, để sự thật trở nên rõ ràng.