Liệu tôi có bỏ lỡ gì không?
Hoàn toàn không. Khi “con tiểu quỷ” đồ ăn rác bị loại bỏ hoàn toàn, cơ thể bạn không còn khao khát những cú kích thích dopamine giả tạo nữa. Các “đường trượt khoái cảm” trong não bộ dần khô lại vì không còn được bôi trơn, và mọi dấu vết tẩy não còn sót lại cũng sẽ tan biến. Bạn không chỉ khỏe mạnh hơn về mặt thể chất và tinh thần để đối phó với áp lực cuộc sống, mà còn bắt đầu cảm nhận rõ ràng những niềm vui giản dị, tự nhiên vốn luôn ở đó.
Mối nguy tiềm ẩn duy nhất đến từ việc quan sát những người vẫn còn dùng đồ ăn rác như một chỗ dựa tinh thần và nguồn “thưởng” cảm xúc. Tâm lý “đứng núi này trông núi nọ” vốn rất quen thuộc. Nhưng thật lạ là trong trường hợp đồ ăn rác — với vô số tác hại so với những “lợi ích” tưởng tượng — người đã thoát nghiện lại có lúc cảm thấy ghen tị với những người vẫn còn lệ thuộc vào nó.
Với tất cả sự tẩy não từ xã hội và từ rất sớm, việc chúng ta rơi vào cái bẫy này là điều dễ hiểu. Nhưng tại sao, sau khi đã nhận ra rằng đồ ăn rác chỉ là một trò lừa vô nghĩa, và đã thoát khỏi nó, một số người vẫn quay lại đúng cái bẫy cũ? Đó là ảnh hưởng của tẩy não xã hội: coi việc ăn vì khoái cảm nhân tạo là “bình thường”, là cách “tự thưởng”, “xả stress”, “tận hưởng cuộc sống”. Người đã dừng ăn cảm thấy khó chịu. Cảm giác trống rỗng, bất an — ví dụ như khi buồn chán, cô đơn, hoặc không có gì để bám víu — khiến họ lo lắng và trượt ngược trở lại đường trượt cũ. Điều này nghe có vẻ nghịch lý, nhất là khi nhìn vào một thực tế rất rõ ràng: không chỉ những người không nghiện trên thế giới đều hài lòng vì họ không lệ thuộc, mà ngay cả những người đang nghiện, dù còn bị tẩy não và tưởng rằng mình “đang tận hưởng”, cũng đều ước rằng mình chưa từng mắc nghiện. Vậy thì tại sao người đã thoát lại ghen tị?
Lý do đầu tiên là câu thần chú quen thuộc: “chỉ ăn một lần thôi”. Không hề có “một lần” nào cả. Hãy ngừng nhìn từng dịp riêng lẻ, và bắt đầu nhìn từ góc độ của người nghiện đồ ăn rác. Bạn có thể đang ghen tị với họ, nhưng họ không chịu nổi chính bản thân mình và lại phải ghen tị với bạn. Giá mà bạn có thể quan sát một người nghiện khác một cách khách quan, điều đó có thể là bài học mạnh mẽ nhất. Hãy nhìn họ chọn món nhanh thế nào, đổi món liên tục ra sao, vừa ăn vừa thấy nhạt, vừa thấy không “đã”, rồi lại tìm thứ khác đậm vị hơn. Hãy chú ý rằng hành vi đó gần như tự động. Họ không thực sự tận hưởng; họ chỉ không thể chịu nổi cảm giác của chính mình nếu không ăn. Sáng hôm sau, thức dậy trong trạng thái nặng nề, uể oải, đầu óc mờ đục, họ lại cần một cú “đỡ” khác ngay khi áp lực hay buồn chán xuất hiện. Họ đang tự nhốt mình trong một vòng đời trì trệ, năng lượng suy kiệt, sự tự tin xói mòn — một cuộc sống tự hủy hoại. Vì điều gì? Vì ảo tưởng rằng mình đang nhận được thứ mình “xứng đáng” và cái gọi là khoái cảm đó sao?
Lý do thứ hai khiến một số người đã thoát nghiện vẫn còn cảm giác thèm là vì trong mắt họ, người nghiện dường như đang “làm gì đó” — đang ăn, đang thưởng thức — còn mình thì “không làm gì cả”, nên họ cảm thấy như thể mình bị mất mát. Cần làm rõ một điều: không phải người không ăn đồ ăn rác là người thiếu thốn. Người thiếu thốn chính là người nghiện:
- Sức khỏe
- Năng lượng
- Sự tỉnh táo
- Sự thanh thản trong tâm trí
- Sự tự tin
- Sự bình ổn cảm xúc
- Tự do lựa chọn
- Lòng tự trọng
Hãy từ bỏ thói quen ghen tị với người nghiện đồ ăn rác và bắt đầu nhìn họ đúng như bản chất của nghiện: những con người đang mắc kẹt. Tôi từng là một trong số đó. Đó là lý do bạn đang đọc những dòng này — chứ không phải là những người không dám nhìn thẳng vào sự thật và tiếp tục tự lừa mình.
Bạn sẽ không ghen tị với một người nghiện ma túy. Và cũng như mọi dạng nghiện khác, nghiện đồ ăn rác sẽ không bao giờ tự trở nên “dễ chịu” hơn. Nó chỉ nặng dần lên. Nếu hôm nay bạn không thấy vui khi là người nghiện, ngày mai bạn sẽ càng ít vui hơn. Đừng ghen tị với những người còn mắc kẹt. Hãy thương hại họ. Họ cần sự thương hại đó.