Liệu việc dừng ăn đồ ăn rác có khó khăn hơn đối với tôi?

Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc mỗi người thấy dừng ăn đồ ăn rác là dễ hay khó. Trước hết, mỗi người có tính cách, công việc, hoàn cảnh sống và thời điểm khác nhau. Một số nghề nghiệp hoặc hoàn cảnh có vẻ khiến việc dừng ăn đồ ăn rác trở nên khó khăn hơn, nhưng miễn là sự tẩy não được loại bỏ, thì điều đó không nhất thiết phải xảy ra. Hãy xem xét một vài ví dụ.

Đôi khi, việc dừng ăn đồ ăn rác lại trở nên khó khăn hơn đối với những người làm trong lĩnh vực y tế hoặc chăm sóc sức khỏe. Người ta thường nghĩ rằng vì họ hiểu rõ tác hại của đồ ăn rác nên họ sẽ dừng dễ hơn. Đúng là nhận thức đó cho họ nhiều lý do mạnh mẽ hơn để dừng lại, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc quá trình này sẽ nhẹ nhàng hơn. Nguyên nhân là:

1. Việc thường xuyên tiếp xúc với thông tin về rủi ro sức khỏe tạo ra nỗi sợ. Và nỗi sợ chính là một trong những trạng thái khiến người ta cảm thấy “cần” một chỗ dựa để xoa dịu cơn khó chịu do nghiện tạo ra.
2. Công việc của họ vốn đã rất căng thẳng, và trong lúc làm việc họ không có khả năng “xả” thêm áp lực do cơn thèm tâm lý gây ra.
3. Họ còn mang thêm cảm giác tội lỗi, cho rằng mình “phải làm gương” cho người khác. Áp lực này làm tăng cảm giác thiếu thốn và tự trách.

Sau một ngày làm việc mệt mỏi, khi sự căng thẳng tạm thời dịu đi sau một lần ăn đồ ăn rác, sự dễ chịu đó bị gán nhầm cho chính đồ ăn rác. Do mối liên tưởng sai lầm này, món ăn rác được “ghi công” cho toàn bộ quá trình thư giãn, và đến khi dừng lại, nó đột nhiên trở nên vô cùng quý giá. Đây là một dạng nghiện “tình cờ”, và nó có thể xảy ra trong bất kỳ hoàn cảnh nào mà người ta buộc phải kiêng khem trong thời gian dài.

Với phương pháp ý chí, người nghiện cảm thấy khốn khổ vì cho rằng mình đang bị tước đi một phần thưởng, và không còn được tận hưởng cảm giác mệt rồi được “xả” bằng đồ ăn rác trước khi nghỉ ngơi. Cảm giác phải từ bỏ vì thế càng lớn. Nhưng nếu bạn gỡ bỏ được lớp tẩy não — tức là thôi tin rằng đồ ăn rác là thứ mang lại sự thư giãn — thì sự nghỉ ngơi và giấc ngủ vẫn đến như thường, ngay cả khi cơ thể còn đang điều chỉnh lại các chất dẫn truyền thần kinh sau thời gian lệ thuộc.

Một hoàn cảnh khác dễ dẫn đến tái nghiện là khi rơi vào trạng thái chán chường, đặc biệt nếu kèm theo áp lực tinh thần. Sinh viên, cha mẹ đơn thân, hoặc những người làm công việc vừa căng thẳng vừa đơn điệu là những ví dụ điển hình. Khi dùng ý chí để dừng lại, họ thường rơi vào vòng lặp tự dằn vặt trong những khoảng thời gian trống trải — liên tục nghĩ về thứ mà họ cho là mình đã “mất đi”. Và chính sự than vãn đó lại khiến tinh thần sa sút hơn nữa.

Điều này hoàn toàn có thể tránh được nếu bạn có một tâm thế đúng đắn. Đừng lo lắng khi bạn liên tục bị nhắc rằng mình đã dừng ăn đồ ăn rác. Hãy dùng chính những khoảnh khắc đó để nhận ra và tận hưởng thực tế rằng bạn đang loại bỏ một cơ chế gây hại ra khỏi đời sống của mình.

Nếu bạn giữ được một tâm thế tích cực, những cơn khó chịu ấy sẽ trở thành những khoảnh khắc thú vị. Hãy nhớ rằng: bất kỳ người nghiện nào, bất kể tuổi tác, giới tính, trí thông minh hay nghề nghiệp, đều có thể thấy việc dừng ăn đồ ăn rác là dễ dàng và nhẹ nhõm, miễn là bạn làm theo đầy đủ các hướng dẫn.

Những lý do chủ yếu dẫn đến thất bại

Có hai nguyên nhân chính.

Nguyên nhân thứ nhất là các kích thích bên ngoài: quảng cáo, mạng xã hội, hình ảnh cửa hàng, kệ hàng, hoặc những cuộc trò chuyện xoay quanh ăn uống. Đôi khi là cảm giác yếu lòng thoáng qua, hoặc thậm chí ghen tị khi thấy người khác thoải mái ăn uống trong những dịp xã hội. Chủ đề này đã được bàn kỹ ở trước. Hãy dùng khoảnh khắc đó để tự nhắc rằng không tồn tại chuyện “chỉ ăn một lần” hay “ăn cho đỡ thèm”. Hãy vui vì thực tế là bạn đã tháo được xiềng xích của sự lệ thuộc tâm lý. Người còn nghiện mới là người đang ghen tị với bạn — và họ thực sự đáng được cảm thông, vì họ vẫn đang mắc kẹt.

Nguyên nhân thứ hai là khi bạn có một ngày tồi tệ. Hãy làm rõ điều này ngay từ đầu: dù bạn còn nghiện hay đã dừng lại, cuộc sống vẫn sẽ có ngày tốt ngày xấu. Đời không thể chỉ toàn thuận lợi. Vấn đề của phương pháp ý chí là khi gặp một ngày không như ý, người nghiện bắt đầu buồn bã và tiếc nuối về đồ ăn rác, và chính điều đó lại làm cho ngày tồi tệ trở nên tệ hơn nữa.

Người không còn ăn đồ ăn rác được trang bị tốt hơn để đối phó với căng thẳng — cả về thể chất lẫn tinh thần. Nếu bạn có một ngày không tốt trong giai đoạn dừng ăn, hãy đơn giản là chấp nhận nó. Nhắc bản thân rằng những ngày tồi tệ đã tồn tại ngay cả khi bạn còn nghiện, nếu không bạn đã chẳng có lý do gì để dừng lại. Thay vì tiếc nuối, hãy nhận ra: “Được rồi, hôm nay không ổn lắm, nhưng ăn đồ ăn rác cũng không làm vấn đề biến mất. Ngày mai có thể sẽ khá hơn, và ít nhất thì tôi đã thoát khỏi sự lệ thuộc này rồi.”

Khi còn nghiện, bạn buộc phải phớt lờ mọi mặt tiêu cực của đồ ăn rác. Người nghiện hiếm khi thừa nhận mình đang rối loạn nhận thức; họ chỉ nói rằng mình “mệt”, “căng thẳng”, hay “xuống tinh thần”. Khi gặp rắc rối trong cuộc sống và ý nghĩ ăn đồ ăn rác thoáng qua, bạn có thực sự cảm thấy vui vẻ không? Tất nhiên là không. Trớ trêu thay, khi bạn đã dừng lại, thì mọi khó khăn phát sinh sau đó lại bị bạn đổ lỗi cho việc “không được ăn đồ ăn rác nữa”.

Nếu công việc làm bạn căng thẳng, ý nghĩ “những lúc thế này mà được ăn đồ ăn rác thì tốt biết mấy” sẽ xuất hiện. Nghe thì có vẻ hợp lý, nhưng hãy nhớ rằng đồ ăn rác không giải quyết vấn đề, và việc tiếc nuối nó chỉ là một cách tự trừng phạt tinh thần. Bạn đang cảm thấy bí bách vì cho rằng mình bị tước đi một chỗ dựa, nhưng nếu bạn quay lại, bạn sẽ còn khốn khổ hơn nữa.

Bạn đã biết mình đưa ra quyết định đúng đắn khi dừng ăn đồ ăn rác. Vậy thì tại sao lại tự hành hạ bản thân bằng cách nghi ngờ quyết định đó?

Hãy nhớ: giữ một tâm thế rõ ràng và tích cực là điều cần thiết — không chỉ trong giai đoạn này, mà luôn luôn.