Khoảnh khắc bừng tỉnh

Thông thường, trong khoảng ba tuần sau khi dừng ăn đồ ăn rác thành công, người dừng lại sẽ trải nghiệm một khoảnh khắc bừng tỉnh. Thế giới xung quanh dường như rõ ràng hơn, và đó là lúc sự tẩy não thực sự chấm dứt. Thay vì phải gồng mình nhắc nhở rằng mình “không được ăn”, bạn đột nhiên nhận ra rằng sợi dây ràng buộc cuối cùng đã đứt. Bạn có thể tận hưởng cuộc sống mà không còn phụ thuộc vào ăn vì khoái cảm nhân tạo nữa. Từ thời điểm đó, bạn có thể bắt đầu nhìn những người vẫn lệ thuộc vào đồ ăn rác bằng ánh mắt thương hại.

Những người dừng lại bằng ý chí thường không trải nghiệm được khoảnh khắc này. Dù họ vui mừng vì đã “cai”, họ vẫn mang trong mình niềm tin rằng mình đang phải hy sinh một điều gì đó. Càng nghiện nặng, khoảnh khắc này càng có ý nghĩa, và với nhiều người nó có thể trở thành một dấu mốc kéo dài suốt đời. Cuộc sống vốn có nhiều niềm vui, nhưng không có niềm vui nào giống cảm giác nhẹ nhõm khi không còn bị trói buộc vào thói ăn vì khoái cảm nhân tạo. Nếu sau này bạn cảm thấy uể oải hay thiếu động lực, chỉ cần nhớ lại cảm giác đặc biệt đó: cảm giác tự do khi không còn phải lệ thuộc vào một cơ chế gây nghiện vô nghĩa. Với nhiều người, đây là một trong những khoảnh khắc quan trọng nhất của đời họ. Trên thực tế, khoảnh khắc bừng tỉnh này có thể đến sớm hơn ba tuần, đôi khi chỉ vài ngày sau khi dừng lại.

Với cá nhân tôi, khoảnh khắc đó đến ngay cả trước khi tôi kết thúc “lần ăn cuối cùng”. Tôi tin rằng nhiều người đọc, thậm chí chưa đọc hết chương này, đã tự nói: “Đủ rồi. Tôi biết chắc chắn mình sẽ không bao giờ cần đồ ăn rác nữa.” Và theo những phản hồi thường gặp, điều này xảy ra khá phổ biến. Lý tưởng nhất, nếu bạn làm theo hướng dẫn và thực sự hiểu bản chất tâm lý của nghiện, khoảnh khắc đó có thể đến ngay lập tức.

Người ta thường nói rằng mất khoảng năm ngày để các triệu chứng khó chịu về mặt thể chất giảm đáng kể, và khoảng ba tuần để một người hoàn toàn tự do. Những mốc thời gian này, dù hữu ích, lại có thể gây ra hai vấn đề. Thứ nhất, chúng gieo vào đầu người ta ý nghĩ rằng họ sẽ phải chịu đựng một giai đoạn khổ sở kéo dài từ năm ngày đến ba tuần. Thứ hai, họ bắt đầu mong đợi rằng: “Nếu mình vượt qua được mốc này, chắc chắn sẽ có một phần thưởng lớn ở cuối.”

Thực tế không phải lúc nào cũng như vậy. Có người trải qua năm ngày hoặc ba tuần khá nhẹ nhàng, rồi sau đó lại gặp những ngày tồi tệ — những ngày mà ai cũng gặp, hoàn toàn không liên quan đến nghiện, mà do các yếu tố khác của cuộc sống. Khi đó, người đang chờ đợi “khoảnh khắc bừng tỉnh” có thể cảm thấy thất vọng, và sự tự tin vừa hình thành bị lung lay. Ngược lại, nếu không có các mốc này, người ta lại chờ đợi một cách mơ hồ mà không thấy dấu hiệu rõ ràng nào. Đây chính là tình trạng phổ biến của những người dừng lại bằng ý chí.

Vậy các mốc năm ngày và ba tuần thực sự có ý nghĩa gì? Chúng không phải con số tuyệt đối, mà là kết quả của kinh nghiệm tích lũy. Khoảng năm ngày sau khi dừng ăn đồ ăn rác, sự ám ảnh trong tâm trí thường giảm rõ rệt. Rất nhiều người trải nghiệm khoảnh khắc bừng tỉnh trong giai đoạn này, đặc biệt là khi rơi vào những tình huống căng thẳng hoặc xã hội mà trước đây họ “cần” đồ ăn rác để đối phó. Đột nhiên, bạn nhận ra rằng không những mình xử lý được tình huống đó, mà ý nghĩ về đồ ăn rác thậm chí còn không xuất hiện. Từ lúc đó trở đi, mọi thứ thường trôi chảy hơn. Đó là lúc bạn biết rằng mình đã thực sự tự do.

Kinh nghiệm cho thấy khoảng ba tuần cũng là thời điểm nhiều nỗ lực nghiêm túc dễ thất bại nhất — đặc biệt với những người dùng ý chí. Sau khoảng thời gian đó, họ cảm thấy mình “không còn thèm nữa” và muốn kiểm chứng xem điều đó có đúng không. Thế là họ “ăn thử một chút”. Cảm giác lúc đầu có thể khá lạ, khiến họ nghĩ rằng mình đã thoát nghiện. Nhưng chính hành động đó đã bôi trơn lại con đường nghiện trong não, nhờ cú bơm dopamine mới mẻ mà cơ thể đã thiếu suốt ba tuần. Ngay sau khi ăn xong, dopamine giảm xuống, và một giọng nói nhỏ xuất hiện: “Mày chưa xong đâu. Mày lại muốn nữa rồi.”

Có thể bạn không quay lại ngay vì sợ tái nghiện, và bạn lại vượt qua được một khoảng thời gian. Lần sau, khi cảm giác thèm tâm lý xuất hiện, bạn tự nhủ: “Lần trước đâu có sao, làm thêm lần nữa chắc cũng ổn.” Và thế là bạn bắt đầu trượt dài trên con dốc quen thuộc.

Điểm then chốt không phải là chờ đợi khoảnh khắc bừng tỉnh. Điểm then chốt là nhận ra rằng ngay khi bạn dừng ăn đồ ăn rác, mọi chuyện đã kết thúc. Bạn đã cắt đứt nguồn nuôi dưỡng cho con tiểu quỷ trong cơ thể. Không có thế lực nào có thể ngăn bạn tự do, trừ khi bạn cứ tiếp tục lo lắng, buồn bã, hoặc chờ đợi một khoảnh khắc đặc biệt nào đó. Hãy bước ra và sống cuộc sống ngay bây giờ. Khoảnh khắc đó sẽ đến — và thường là sớm hơn bạn nghĩ.