Thời điểm

Ngoài sự thật hiển nhiên rằng việc sử dụng ma túy không mang lại bất kỳ lợi ích thực sự nào, câu hỏi về thời điểm thường trở thành cái cớ cuối cùng để trì hoãn. Người nghiện hiếm khi nói “tôi không muốn thoát”, họ nói “chưa phải lúc”. Vấn đề nằm ở chỗ: trong nghiện, “chưa phải lúc” luôn đồng nghĩa với không bao giờ.

Xã hội thường xem việc dùng chất gây nghiện như một thói quen cá nhân, cùng lắm là “hơi quá tay”. Cách nhìn này sai từ gốc. Ma túy không phải một thói quen trung tính, mà là một cơ chế chiếm dụng nhận thức, làm biến dạng cách con người đánh giá khoái lạc, căng thẳng và nhu cầu. Điều tồi tệ nhất không phải là một lần dùng cụ thể, mà là việc bị mắc kẹt trong vòng lặp phụ thuộc, nơi mọi cảm xúc khó chịu đều được diễn giải như một lý do để tiếp tục.

Trong nhiều năm, y học cũng từng đánh giá thấp mức độ nguy hiểm của một số dạng sử dụng, đặc biệt khi tác động không bộc lộ ngay. Nhưng dù có hay không sự công nhận từ khoa học, người nghiện luôn biết rất rõ một điều: thứ trói buộc họ không phải là thiếu chất trong cơ thể, mà là niềm tin rằng họ cần nó để sống bình thường. Đó chính là sự tẩy não của nghiện. Người thông minh cũng có thể mắc bẫy này; điều giữ họ ở lại không phải ngu dốt, mà là một hiểu lầm kéo dài về bản chất của sự lệ thuộc.

Điều quan trọng cần làm rõ: không có “nghiện nhẹ”, “nghiện có kiểm soát”, hay “nghiện đúng thời điểm”. Có thể có những giai đoạn sử dụng thưa hơn, ít rối loạn hơn, nhưng cơ chế bên dưới vẫn y nguyên. Mỗi người nghiện có một câu chuyện khác nhau, nhưng tất cả đều xoay quanh cùng một niềm tin sai: rằng chất gây nghiện mang lại một giá trị nào đó — giải tỏa, cân bằng, hoặc giúp đối phó với cuộc sống.

Triết lý cốt lõi của phương pháp này không nằm ở việc chịu đựng cho đến khi bỏ được, mà ở việc loại bỏ nỗi sợ và sự ngộ nhận trước khi hành vi chấm dứt. Khi niềm tin rằng “tôi cần nó” biến mất, việc không sử dụng không còn là một quyết định khó khăn. Nó đơn giản trở thành trạng thái tự nhiên. Không có gì bị lấy đi, vì ngay từ đầu không có gì giá trị để giữ lại.

Vì vậy, đừng hiểu sai khái niệm “thời điểm”. Nó không phải là chờ một ngày ít căng thẳng hơn, một giai đoạn ổn định hơn, hay một hoàn cảnh thuận lợi hơn. Cơ chế nghiện không thay đổi theo lịch làm việc, mối quan hệ hay tâm trạng. Cái gọi là “hoàn cảnh khó khăn” chỉ làm lộ rõ hơn việc bạn đã dựa vào chất gây nghiện như một chỗ dựa giả tạo.

Một ảo tưởng phổ biến là: khi cuộc sống căng thẳng thì “chưa nên bỏ”, còn khi cuộc sống yên ổn thì “chưa cần bỏ”. Chính ảo tưởng này khiến thời điểm thích hợp không bao giờ đến. Người nghiện thường tin rằng mình đang sống trong áp lực tột độ, nhưng thực tế, phần lớn những căng thẳng sinh tồn thực sự đã không còn hiện diện trong đời sống hiện đại. Con người được trang bị đầy đủ khả năng sinh học và tâm lý để xử lý trách nhiệm, biến cố và thăng trầm — miễn là họ không tự làm suy yếu mình bằng một chỗ dựa hóa học.

Hãy tự hỏi một cách tỉnh táo:

Bạn có bao giờ quyết định rằng mình sẽ lệ thuộc vào ma túy suốt phần đời còn lại không? Câu trả lời hiển nhiên là không.

Vậy bạn định tiếp tục đến bao giờ? Ngày mai, năm sau, hay một thời điểm mơ hồ nào đó mà bạn đã chờ đợi từ rất lâu?

Nghiện không tự biến mất theo thời gian. Nó chỉ trở nên ăn sâu hơn, tinh vi hơn. Niềm tin rằng “ngày mai sẽ dễ hơn” chính là cái bẫy chết người. Ngày mai không khác hôm nay, trừ việc vòng lặp đã được củng cố thêm một lần nữa.

Sự thật đơn giản là thế này: nếu bạn đã hiểu rằng mình không muốn sống phần đời còn lại trong sự lệ thuộc, thì sớm hay muộn bạn cũng phải kết thúc nó. Không có thời điểm hoàn hảo. Có duy nhất một thời điểm hợp lý — thời điểm bạn nhìn rõ rằng không có gì để chờ đợi.

Ma túy không phải là thú vui, cũng không phải thói quen xã hội. Nó là một sai lầm nhận thức được duy trì bằng chính hành vi sử dụng. Khi sai lầm đó được tháo gỡ, không còn cuộc chiến nào phải đánh, không còn “thời điểm” nào cần lựa chọn.

Thời điểm không nằm ở tương lai. Nó nằm ở sự nhận ra.