Lần sử dụng cuối cùng

Khi đã đi đến điểm này, điều cần được làm rõ không phải là làm thế nào để dừng, mà là bạn đã thực sự sẵn sàng dừng hay chưa. Trước khi chấm dứt hoàn toàn việc sử dụng, hãy tự kiểm tra hai điểm cốt lõi.

Thứ nhất, bạn có tin chắc rằng mình sẽ thành công không. Không phải hy vọng, không phải “thử xem sao”, mà là sự chắc chắn bình thản rằng quyết định này là đúng. Thứ hai, trạng thái bên trong của bạn là gì: cảm giác mất mát, nặng nề, hay là cảm giác nhẹ nhõm vì sắp thoát khỏi một sự lệ thuộc vô nghĩa.

Nếu vẫn còn do dự, điều đó không có nghĩa là bạn yếu. Nó chỉ cho thấy có một niềm tin sai nào đó vẫn chưa được tháo gỡ hoàn toàn. Khi sự hiểu chưa trọn vẹn, việc dừng lại sẽ bị cảm nhận như một sự hy sinh. Trong trường hợp đó, quay lại và đọc lại những phần trước cho đến khi không còn cảm giác “mình đang từ bỏ một thứ cần thiết”.

Hãy nhớ điều này: không ai chủ động chọn nghiện ma túy. Cái bẫy được dựng lên theo cách khiến người ta trượt vào mà không nhận ra, rồi giữ họ ở đó bằng ảo tưởng lệ thuộc. Để bước ra, cần một quyết định rõ ràng và dứt khoát: việc sử dụng kết thúc ở đây.

Bạn đọc đến chương này vì trong bạn có một mong muốn rất rõ ràng: được tự do. Hãy đưa ra quyết định đó ngay bây giờ. Không phải lời thề kịch tính, cũng không phải sự ép buộc bản thân, mà là một sự xác nhận tỉnh táo rằng khi lần sử dụng cuối cùng kết thúc, bạn sẽ không quay lại nữa. Nếu trong đầu xuất hiện ý nghĩ “mình đã từng hứa rồi nhưng vẫn thất bại”, hãy nhìn thẳng vào nó: trước đây bạn chưa hiểu rõ bản chất của nghiện. Lần này thì khác.

Điều tệ nhất có thể xảy ra, nếu bạn nghi ngờ, chỉ là bạn quay lại điểm xuất phát. Bạn không mất gì cả. Nhưng khi sự hiểu đã đúng, khả năng đó trở nên không còn liên quan.

Nhiều người lo sợ vài ngày tiếp theo, cho rằng sẽ có một “thứ gì đó” bên trong cơ thể đòi hỏi ma túy. Đây là một hiểu lầm quan trọng. Cơ thể không có nhu cầu sinh học đối với chất gây nghiện. Thứ còn sót lại chỉ là một tín hiệu trống rỗng trong não bộ, được hình thành từ lần sử dụng đầu tiên và được củng cố qua mỗi lần tiếp theo. Nó không phải là cơn đói cần được thỏa mãn, mà là một thói quen nhận thức chờ được diễn giải.

Khi cảm giác “muốn dùng” thoáng xuất hiện, não bộ có hai cách diễn giải. Một là hiểu nó đúng bản chất: một dư âm của sự lệ thuộc cũ, đang mất dần nền tảng tồn tại. Khi được nhìn theo cách này, cảm giác đó trở thành bằng chứng rằng chuỗi cũ đã bị cắt đứt, và phản ứng tự nhiên sẽ là: “Tốt rồi, mình đã là người không sử dụng ma túy nữa.” Hai là diễn giải nó như một sự thiếu thốn thật sự. Cách diễn giải này tạo ra xung đột, kéo dài đau khổ, và chính là con đường của những người dựa vào ý chí.

Hãy suy nghĩ cho rõ. Thật vô lý khi vừa nói “tôi không bao giờ muốn dùng nữa”, rồi lại dành phần đời còn lại để nghĩ “tôi đang thèm”. Đó không phải là tự do, mà chỉ là đổi một nhà tù lộ liễu lấy một nhà tù tinh thần. Người không nghiện không phải là người luôn phải kiềm chế; họ đơn giản là không có nhu cầu.

Mục tiêu không phải là không bao giờ dùng lại, mà là không còn muốn dùng. Hai điều này hoàn toàn khác nhau. Rất nhiều người đạt được điều thứ nhất nhưng không bao giờ đạt được điều thứ hai, vì họ vẫn tin rằng mình đã mất đi một “phần thưởng”. Khi niềm tin đó còn tồn tại, sự tự do vẫn chưa trọn vẹn.

Sự khác biệt giữa người nghiện và người không nghiện nằm ở đây. Người không nghiện không cần ý chí, không cần chiến đấu, và không chờ đợi một ngày nào đó mình sẽ “ổn hơn”. Trạng thái đó không nằm trong tương lai. Nó bắt đầu ngay khi việc sử dụng chấm dứt và niềm tin sai bị tháo gỡ.

Bạn không cần chờ để trở thành một người không nghiện. Bạn đã là người đó rồi. Chờ đợi chỉ tạo ra ám ảnh. Cố gắng không nghĩ đến ma túy cũng tạo ra ám ảnh. Theo dõi bản thân xem “khi nào thì mình hoàn toàn ổn” cũng vậy. Tất cả đều dựa trên giả định rằng còn thiếu một điều gì đó, trong khi thực tế thì không.

Đừng thay đổi cuộc sống của bạn chỉ vì bạn đã dừng sử dụng. Làm vậy ngầm thừa nhận rằng ma túy từng là một phần cần thiết của nó. Bạn không từ bỏ cuộc sống; bạn chỉ loại bỏ một yếu tố đã làm méo mó cách bạn trải nghiệm cuộc sống. Khi thời gian trôi qua, những ngày tốt sẽ sáng rõ hơn, và những ngày tệ sẽ dễ đối diện hơn, không phải vì có thêm thứ gì mới, mà vì một gánh nặng đã được bỏ xuống.

Bất cứ khi nào ý nghĩ về ma túy thoáng qua trong những ngày tới, hãy nhìn nó đúng cách: như một lời nhắc rằng bạn không còn bị lệ thuộc nữa.

Một lưu ý cuối cùng. Không ai, nếu có thể quay lại thời điểm trước khi nghiện với sự hiểu biết hiện tại, lại chọn bắt đầu. Cũng vì thế, những người đã thoát ra đôi khi chủ quan với “chỉ một lần”. Không phải vì họ yếu, mà vì họ quên rằng nghiện không quay lại bằng sức mạnh của chất, mà bằng sự tái xuất hiện của một niềm tin cũ.

Lần “chỉ một lần” đó không mang lại lợi ích nào. Nó không giải tỏa điều gì, vì không có cơn đau thật sự nào cần giải tỏa. Tất cả những gì nó làm là khôi phục lại một liên kết đã bị cắt. Và từ đó, cùng một chuỗi cũ lại bắt đầu.

Sự tự do không cần được bảo vệ bằng căng thẳng hay cảnh giác cực đoan. Nó chỉ cần một điều: đừng bao giờ nghi ngờ sự thật rằng bạn không cần ma túy để sống, để đối diện, hay để là chính mình. Khi điều đó đã rõ ràng, không còn cái bẫy nào để rơi lại nữa.