Chỉ chơi một lần thôi

“Chỉ chơi một lần thôi” là một huyền thoại cần bị loại bỏ hoàn toàn khỏi tư duy của bạn.

Chính “chỉ chơi một lần thôi” đã khiến nhiều người bắt đầu dính vào game ngay từ đầu. Chính “chỉ chơi một lần thôi” để vượt qua giai đoạn căng thẳng, buồn chán, hay vào một dịp đặc biệt đã phá hỏng hầu hết các nỗ lực dừng chơi game. Và chính “chỉ chơi một lần thôi” sau khi đã tưởng rằng mình thoát nghiện, đôi khi chỉ để tự chứng minh rằng “mình không còn cần game nữa”, lại kéo người ta quay thẳng trở lại cái bẫy cũ.

Sau một phiên chơi như vậy, cảm giác thường rất tệ. Người nghiện tự nhủ rằng họ sẽ không bao giờ rơi lại vào vòng xoáy đó nữa. Họ thấy mệt mỏi, trống rỗng, đôi khi là tội lỗi hoặc khó chịu với chính mình, và không thể hiểu nổi vì sao một thứ khiến họ khổ sở như vậy lại có thể lôi họ quay lại. Nhưng sự thật là họ đã mắc bẫy ngay từ khoảnh khắc chấp nhận ý niệm “chỉ một lần”.

Chính suy nghĩ về một “lần chơi đặc biệt” thường ngăn cản người nghiện dừng hẳn. Một phiên chơi sau chuyến công tác dài ngày, sau một ngày làm việc mệt mỏi, sau khi cãi nhau với người thân, hoặc khi cảm thấy bị từ chối, thất vọng hay trống rỗng. Hãy khắc ghi rõ ràng: không tồn tại cái gọi là “chỉ chơi một lần thôi”. Đó là một phản ứng dây chuyền, và nếu không bị phá vỡ ở cấp độ nhận thức, nó sẽ tiếp diễn suốt đời.

Ảo tưởng về những “dịp hiếm hoi” này vẫn ám ảnh người nghiện ngay cả khi họ đã ngừng chơi một thời gian. Vì vậy, điều cần thiết không phải là cảnh giác, mà là không bao giờ chấp nhận lập luận đó. “Không sao đâu, chỉ một lần thôi” không phải là một ngoại lệ hợp lý, mà là dấu hiệu cho thấy hệ nghiện vẫn còn nguyên vẹn.

Bất cứ khi nào ý nghĩ đó xuất hiện, hãy nhìn thẳng vào toàn bộ chuỗi hệ quả, chứ không phải khoảnh khắc trước mắt. Không phải là một phiên chơi ngắn, mà là viễn cảnh quen thuộc: lệ thuộc, lặp lại, bào mòn thời gian và năng lượng, cùng cảm giác bị kéo đi bởi một thứ mà bạn không còn thực sự kiểm soát. Không có “khoái cảm vô hại” ở đây, chỉ có sự chấm dứt tạm thời của khó chịu, cái khó chịu do chính hệ nghiện tạo ra.

Việc không phải lúc nào cũng có sẵn một hoạt động khác để lấp đầy khoảng trống là điều bình thường. Không ai có thể lên kế hoạch cho mọi khoảnh khắc trong đời. Những lúc rảnh rỗi, buồn chán, căng thẳng hay bất an vẫn sẽ xuất hiện, dù có chơi game hay không. Nhưng game không phải là câu trả lời cho những trạng thái đó. Nó không giải quyết vấn đề, chỉ trì hoãn và củng cố vòng lặp thèm muốn.

Thực tế chỉ có hai trạng thái: hoặc tiếp tục sống trong sự giằng co và phụ thuộc, hoặc hoàn toàn không dính líu gì đến hệ nghiện đó. Không có phương án “an toàn ở giữa”. Bạn sẽ không uống một chất độc chỉ vì “một ngụm chắc không sao”, vậy cũng đừng tiếp tục tự trừng phạt mình bằng những lần chơi “thỉnh thoảng” được ngụy trang là vô hại.

Hãy hỏi một người đang nghiện game nặng: nếu có thể quay lại thời điểm trước khi họ lệ thuộc, họ có chọn trở thành người nghiện không? Câu trả lời gần như chắc chắn là không. Nhưng nghịch lý là lựa chọn đó vẫn tồn tại mỗi ngày. Lý do họ không chọn nó không phải vì game quá tuyệt vời, mà vì nỗi sợ: sợ rằng họ không thể dừng, hoặc sợ rằng cuộc sống sẽ trống rỗng nếu không có game.

Đây là sự tự lừa dối. Không có điều gì đặc biệt hay khiếm khuyết ở bạn. Không ai sinh ra đã cần phải cày nhiệm vụ, leo rank hay mở loot box để cảm thấy ổn. Chính hệ thống kích thích – phần thưởng của game đã tạo ra cảm giác thiếu hụt, rồi lại tự đóng vai “giải pháp”. Dần dần, người nghiện bị thuyết phục rằng game là một phần con người mình, là bản sắc, là thứ không thể thiếu.

Niềm tin này cần bị tháo bỏ. Bởi vì chừng nào bạn còn tin rằng mình “là người nghiện” hoặc “có cơ địa dễ nghiện”, bạn sẽ tiếp tục hành xử như vậy, ngay cả khi phần lệ thuộc hành vi đã suy yếu từ lâu. Vấn đề không nằm ở bạn, mà nằm ở hệ điều kiện hóa nhận thức đã được cài vào đầu bạn.

Vì vậy, điều cốt lõi không phải là hứa hẹn “sẽ không chơi nữa”, cũng không phải là quản lý thời gian hay tự kiểm soát. Điều cốt lõi là hiểu rõ rằng “chỉ chơi một lần thôi” không phải là một lựa chọn nhỏ, mà là toàn bộ cánh cửa của hệ nghiện. Khi cánh cửa đó không còn được tin là có giá trị, ham muốn sẽ tự sụp đổ.