Phương pháp dễ dàng
Mục tiêu của cuốn sách này là đưa bạn đến một cách nhìn hoàn toàn khác. Không giống những cách “cai mạng xã hội” thông thường—những cách biến việc dừng lướt thành một cuộc leo núi gian khổ, rồi buộc bạn chịu đựng hàng tuần, thậm chí hàng tháng trong trạng thái thèm thuồng, bồn chồn và khổ sở. Trái lại, bạn sẽ bắt đầu hành trình này với cảm giác nhẹ nhõm, như vừa thoát khỏi một căn bệnh dai dẳng. Từ đó về sau, khi nhìn lại quãng thời gian bị lôi kéo, bạn sẽ tự hỏi: mình đã làm việc đó để làm gì? Bạn sẽ nhìn những người còn đang mắc kẹt không phải với sự ghen tị, mà bằng sự cảm thông.
Trừ khi bạn chưa từng bị lôi kéo (và chỉ đọc vì người thân), hoặc bạn đã hoàn toàn dừng hẳn từ lâu, thì trong quá trình đọc, bạn không cần cố gắng ngừng lướt. Điều này nghe có vẻ ngược đời. Nhưng càng đọc tiếp, nhu cầu lướt feed vô thức của bạn sẽ tự nhiên suy yếu. Hãy làm đúng hướng dẫn: cố gắng “thoát” quá sớm không mang lại lợi ích gì.
Nhiều người bỏ dở cuốn sách vì họ cảm thấy như mình đang phải hy sinh điều gì đó. Có người còn đọc rất chậm, mỗi ngày vài dòng, như để trì hoãn “ngày tàn”. Hãy nhìn thẳng: bạn có gì để mất? Nếu đọc xong mà không thoát được, bạn cũng chẳng tệ hơn hiện tại. Về bản chất, đây là một canh bạc mà bạn không mất gì, trong khi khả năng thắng lại rất lớn.
Nếu bạn đã không lướt feed vô thức trong vài ngày hay vài tuần, và không chắc mình còn “nghiện” hay không; hoặc nếu trong lúc đọc, nhu cầu lướt đã giảm mạnh, thì đừng quay lại lướt chỉ vì cuốn sách nói vậy. Khi đó, bạn đã thoát rồi—chỉ là bộ não cần thời gian để bắt kịp cơ thể. Đến cuối sách, bạn sẽ là một người tự do khỏi sự lôi kéo, và quan trọng hơn, là một người hài lòng với điều đó.
Phương pháp này hoàn toàn khác với các cách phổ biến, vốn chỉ liệt kê hàng loạt tác hại của mạng xã hội rồi bảo bạn:
“Nếu cứ chịu đựng đủ lâu khi không lướt, cuối cùng ham muốn sẽ biến mất, và tôi sẽ tận hưởng cuộc sống trở lại.”
Nghe có vẻ hợp lý. Hàng ngàn người vẫn thử mỗi ngày. Nhưng họ thất bại—vì những lý do sau.
Vấn đề không phải là ‘ngừng lướt’.
Thực tế là mỗi lần bạn đặt điện thoại xuống, bạn đã ngừng rồi. Ngày đầu tiên, động lực luôn rất mạnh: “Tôi không muốn lướt nữa.” Ai cũng nghĩ vậy. Vấn đề nằm ở ngày thứ hai, thứ mười, hay thứ mười nghìn—khi bạn “chỉ xem một chút”, rồi “thêm chút nữa”, và thế là vòng lặp quay lại. Không phải vì bạn yếu, mà vì bạn chưa hiểu vì sao mình bị lôi kéo ngay từ đầu.
Nhận thức về tác hại thường làm mọi thứ tệ hơn.
Càng biết nhiều nguy cơ—mất tập trung, lo âu, suy giảm chất lượng sống—nỗi sợ càng lớn. Và chính nỗi sợ đó khiến việc dừng lướt trở nên khó hơn.
Những lý do khiến bạn muốn dừng lại lại vô tình cản trở việc dừng lại.
Vì hai điều. Thứ nhất, bạn tin rằng mình đang bị buộc phải từ bỏ một “niềm vui”, một cách thư giãn, một công cụ kết nối (ít nhất là bạn nghĩ vậy). Thứ hai, những lý do đó tạo ra một điểm mù: chúng khiến bạn tập trung vào việc chịu đựng khi thiếu, thay vì nhìn thẳng vào câu hỏi quan trọng hơn.
Với phương pháp này, trước hết, hãy tạm quên mọi lý do vì sao bạn nên bỏ. Thay vào đó, hãy đối diện trực diện với đối tượng nghiện: sử dụng mạng xã hội vô thức. Hãy tự hỏi ba câu hỏi đơn giản:
- Việc lướt feed vô thức thực sự mang lại cho tôi điều gì?
- Tôi có thật sự thích nó không?
- Tôi có cần tiếp tục một hành vi đang tự bào mòn sự chú ý, thời gian và sự bình thản của mình không?
Câu trả lời rất rõ ràng: sử dụng vô thức không mang lại lợi ích thực nào. Không phải là “tác hại nhiều hơn lợi ích”, mà là không có lợi ích nào để bắt đầu.
Hầu hết mọi người đều cố hợp lý hóa lý do lướt: để thư giãn, để kết nối, để cập nhật. Nhưng tất cả chỉ là ngụy biện và ảo tưởng—những ảo tưởng được hình thành sau khi đã bị lôi kéo.
Vì vậy, bước đầu tiên là tháo gỡ những ảo tưởng đó. Bạn sẽ sớm nhận ra rằng bạn chẳng mất gì cả. Không những thế, còn có những lợi ích tích cực và rõ ràng khi thoát khỏi sự lôi kéo: đầu óc nhẹ nhõm hơn, thời gian trở lại, sự hài lòng tăng lên. Khi ảo tưởng rằng “cuộc sống sẽ trống rỗng nếu không lướt” biến mất—khi bạn thấy rằng cuộc sống không những không tệ đi mà còn tốt hơn—và khi cảm giác “thiếu thốn” tan biến, chúng ta sẽ quay lại nói về những cải thiện khác.
Những nhận thức này sẽ trở thành các điểm cộng tự nhiên, giúp bạn đạt được điều mà bạn vốn mong muốn từ đầu: một cuộc sống không còn bị điều khiển bởi một hành vi vô thức.