Chương 2: Phương pháp dễ dàng (Easyway)

Mục tiêu của cuốn sách này là đưa bạn đến một cách nghĩ hoàn toàn mới. Không giống như những cách “cai” mạng xã hội thông thường — những cách khiến bạn có cảm giác như phải leo qua đỉnh Everest, rồi sau đó là hàng tuần, thậm chí hàng tháng chịu đựng bứt rứt, trống rỗng và thèm thuồng — phương pháp này đi theo hướng ngược lại. Bạn sẽ bắt đầu hành trình với cảm giác nhẹ nhõm, như thể vừa được tháo bỏ một gánh nặng vô hình. Và càng về sau, bạn sẽ càng nhìn lại quãng thời gian mình dán mắt vào màn hình và tự hỏi: “Tại sao mình lại từng làm như vậy?” Bạn sẽ nhìn những người vẫn còn đang vật lộn với mạng xã hội bằng sự cảm thông, chứ không phải ghen tị.

Trừ khi bạn là người chưa từng nghiện mạng xã hội (và chỉ đọc vì người thân), hoặc bạn đã thực sự dừng hẳn việc sử dụng mang tính nghiện, hoặc bạn đang ở trạng thái “nhịn tạm thời” giống như ăn kiêng, thì bạn không nên cố gắng dừng ngay trong quá trình đọc. Hãy tiếp tục sử dụng mạng xã hội như bình thường. Nghe có vẻ ngược đời, nhưng việc cố gắng dừng quá sớm không mang lại lợi ích gì. Trên thực tế, càng đọc tiếp, sự thôi thúc kiểm tra điện thoại, lướt bảng tin, xem vô thức sẽ tự nhiên giảm dần. Điều quan trọng là: hãy làm theo hướng dẫn một cách nghiêm túc; việc cố gắng thoát ra trước khi hiểu rõ vấn đề chỉ khiến mọi thứ khó hơn.

Nhiều người không đọc hết những cuốn sách kiểu này vì họ cảm thấy như mình đang phải hy sinh một điều gì đó. Có người đọc rất chậm, mỗi ngày chỉ vài dòng, như để trì hoãn “ngày phải từ bỏ”. Nhưng hãy nhìn theo cách này: bạn có gì để mất? Nếu sau khi đọc xong mà bạn vẫn không thoát được nghiện mạng xã hội, bạn cũng chẳng tệ hơn hiện tại. Ngược lại, khả năng bạn hiểu ra vấn đề là rất lớn. Đây là một canh bạc mà bạn hầu như không mất gì, nhưng cơ hội thắng thì cực kỳ cao.

Nếu bạn đã không lướt mạng xã hội một vài ngày hoặc vài tuần, và đang phân vân không biết mình là người nghiện, người đã thoát, hay người “không dùng”; hoặc nếu bạn nhận thấy ham muốn kiểm tra điện thoại đã giảm đi trong quá trình đọc, thì đừng quay lại sử dụng một cách ép buộc. Trong trường hợp đó, bạn đã thoát khỏi phần cốt lõi của nghiện rồi, chỉ là bộ não cần thêm thời gian để theo kịp. Đến cuối cuốn sách, bạn sẽ là một người-không-nghiện-mạng-xã-hội thực sự, và điều đó không hề đi kèm với cảm giác thiếu thốn.

Phương pháp Easyway hoàn toàn khác với các cách tiếp cận thông thường, vốn chỉ liệt kê hàng loạt tác hại của mạng xã hội rồi bảo bạn:

“Cứ cố chịu đựng một thời gian, rồi cơn thèm sẽ biến mất, và cuối cùng tôi sẽ lại tận hưởng cuộc sống.”

Nghe thì có vẻ hợp lý, và mỗi ngày có rất nhiều người cố gắng thoát nghiện theo cách đó. Nhưng rất ít người thành công, vì những lý do sau.

Vấn đề không phải là dừng lướt mạng xã hội

Thực tế là, mỗi khi bạn đặt điện thoại xuống, bạn đã “dừng” rồi. Vào ngày đầu tiên, bạn có thể có rất nhiều quyết tâm và nói: “Tôi không muốn lướt mạng xã hội nữa.” Hầu hết mọi người đều từng nói câu đó, và lý do của họ còn mạnh mẽ hơn bạn tưởng. Vấn đề thật sự không nằm ở ngày đầu, mà là ở ngày thứ hai, ngày thứ mười, hay một ngày rất xa sau đó, khi trong một khoảnh khắc mệt mỏi hay trống rỗng, bạn tự nhủ: “Chỉ kiểm tra một chút thôi,” rồi “thêm vài phút nữa,” và thế là vòng lặp cũ lại bắt đầu.

Nhận thức về tác hại lại thường làm nỗi sợ lớn hơn, và chính nỗi sợ đó khiến việc dừng lại càng khó

Những lý do khiến bạn muốn bỏ lại chính là thứ trói bạn chặt hơn

Điều này xảy ra vì hai nguyên nhân. Thứ nhất, bạn tin rằng mình đang bị buộc phải từ bỏ một “niềm vui nhỏ”: sự giải trí, thư giãn, kết nối, hay cảm giác được xoa dịu — ít nhất là bạn nghĩ vậy. Thứ hai, những niềm tin đó tạo ra một “điểm mù”: bạn chỉ nhìn thấy điều mình sợ mất, mà không nhìn thấy sự thật về thứ mình đang nhận được.

Với Easyway, chúng ta tạm gác sang một bên mọi lý do tại sao bạn muốn bỏ. Thay vào đó, hãy đối diện thẳng với vấn đề: bản thân việc sử dụng mạng xã hội mang tính nghiện. Hãy tự hỏi mình ba câu hỏi đơn giản:

1. Mạng xã hội thực sự mang lại điều gì cho mình?
2. Mình có thực sự thích việc lướt mạng xã hội không?
3. Mình có thực sự cần tiếp tục một lối sống làm tiêu hao thời gian, sự tập trung và năng lượng tinh thần của mình không?

Sự thật là: mạng xã hội, trong phần sử dụng mang tính nghiện, không mang lại bất kỳ lợi ích thực sự nào. Không phải là “tác hại nhiều hơn lợi ích”, mà là không có lợi ích nào cả.

Hầu hết người nghiện đều cố gắng hợp lý hóa lý do họ lướt mạng xã hội: để thư giãn, để kết nối, để cập nhật thông tin, để giết thời gian. Nhưng tất cả những lý do đó đều là ngụy biện và ảo tưởng.

Trước hết, chúng ta sẽ tháo gỡ từng ảo tưởng này. Bạn sẽ sớm nhận ra rằng mình không mất đi điều gì cả. Không những thế, việc thoát khỏi phần sử dụng mang tính nghiện còn đem lại những thay đổi tích cực rất rõ ràng: đầu óc nhẹ hơn, thời gian nhiều hơn, sự tập trung và sự hài lòng trong cuộc sống tăng lên. Khi ảo tưởng rằng “cuộc sống sẽ buồn chán nếu không lướt mạng xã hội” bị xóa bỏ — khi bạn nhận ra rằng cuộc sống không những vẫn ổn mà còn tốt hơn — và khi cảm giác thiếu thốn biến mất, chúng ta sẽ quay lại bàn tiếp về những cải thiện khác, như sức khỏe tinh thần và cảm giác tự do. Những nhận thức này sẽ trở thành nền tảng vững chắc để bạn đạt được điều quan trọng nhất: tận hưởng cuộc sống mà không còn là nô lệ của việc lướt mạng xã hội vô thức nữa.