Chỉ mua một lần thôi

Đây là điểm khiến rất nhiều người thất bại khi cố thoát nghiện bằng chịu đựng. Họ giữ được vài ngày, rồi tự cho phép mình “mua một món nhỏ thôi” để vượt qua cảm giác bồn chồn. Họ không nhận ra rằng chính hành động đó đang duy trì cơ chế nghiện một cách hoàn hảo.

Với phần lớn người nghiện mua sắm, lần mua đầu tiên sau một thời gian dừng lại thường không mang lại cảm giác thỏa mãn như họ tưởng. Món đồ không thực sự cần, niềm vui nhanh chóng nhạt đi. Điều này khiến tâm trí có ý thức tự trấn an: “Cũng bình thường thôi. Có vẻ mình không còn ham mua nữa.” Nhưng thực tế thì hoàn toàn ngược lại. Cần hiểu rõ điều này: việc sở hữu món đồ không phải là lý do cốt lõi khiến bạn muốn mua. Nếu mua sắm chỉ nhằm có được vật phẩm, người nghiện đã không tiếp tục lặp lại chuỗi đó hết lần này đến lần khác. Thứ bạn đang nuôi dưỡng là chính cơ chế nghiện.

Hãy nghĩ xem: sau vài ngày không mua theo impulse, một lần “mua một chút” sẽ có sức hấp dẫn thế nào. Dù bạn không nhận ra ngay, cú kích thích dopamine từ cảm giác mong chờ và hành động mua đã tác động vào tiềm thức. Mọi nhận thức trước đó bắt đầu lung lay. Rồi sẽ xuất hiện một tiếng nói nhỏ, thì thầm rằng bất chấp mọi lý lẽ, mua sắm vẫn “đáng”, và hoàn toàn có thể lặp lại thêm một lần nữa.

Hành vi “chỉ mua một lần” này có hai tác động rõ ràng.

Thứ nhất, nó giữ cho cơ chế nghiện bên trong tiếp tục tồn tại. Chuỗi kích thích–tưởng tượng–mong chờ–mua không bị cắt đứt, chỉ tạm nghỉ rồi khởi động lại.

Thứ hai, và nghiêm trọng hơn, nó duy trì ảo tưởng trong nhận thức rằng mua sắm vẫn còn giá trị. Một “lần cuối vô hại” làm cho lần kế tiếp trở nên hợp lý hơn, dễ chấp nhận hơn, và khó nhận diện hơn.

Mua sắm vô độ là một cái bẫy không có phần thưởng thật, chỉ có sự hụt hẫng được trì hoãn. Khi dựa vào chịu đựng, bạn phải liên tục tự nhắc mình không lao vào. Còn khi nhìn thẳng vào bản chất của nó, bạn thấy rõ rằng không có thứ gì để lao vào cả. Không cần tránh né, cũng không cần chống cự. Chỉ đơn giản là không bước vào chuỗi đó nữa.

Cần ghi nhớ điều này:

“Chỉ mua một lần thôi” chính là cách mà nghiện mua sắm đã hình thành ngay từ đầu.